HomeRig VedaMandala 3Sukta 30Mantra 15
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 15

Sukta 3.30

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

इन्द्र दृह्य यामकोशा अभूवन्यज्ञाय शिक्ष गृणते सखिभ्यः । दुर्मायवो दुरेवा मर्त्यासो निषङ्गिणो रिपवो हन्त्वासः ॥

इन्द्र॒ दृह्य॑ यामको॒शा अ॑भूवन्य॒ज्ञाय॑ शिक्ष गृण॒ते सखि॑भ्यः । दु॒र्मा॒यवो॑ दु॒रेवा॒ मर्त्या॑सो निष॒ङ्गिणो॑ रि॒पवो॒ हन्त्वा॑सः ॥

índra dṛ́hya yā́ma-kośā abhūvan yajñā́ya śíkṣa gṛṇaté sákhibhyaḥ | durmā́yavo durévā mártyāso niṣaṅgíṇo ripávo hántvāsāḥ ||

O Indra, be firm; the coverings of the journey have arisen. Teach for the sacrifice, for the singer and for the comrades. For there are mortals of evil craft and evil way—armed adversaries, enemies bent on striking: break their assault and make the path secure.

इन्द्र॑ । दृह्य॑ । या॒म॒ऽको॒शाः । अ॒भू॒व॒न् । य॒ज्ञाय॑ । शि॒क्ष॒ । गृ॒ण॒ते । सखि॑ऽभ्यः । दुः॒ऽमा॒यवः॑ । दुः॒ऽएवाः॑ । मर्त्या॑सः । नि॒ष॒ङ्गिणः॑ । रि॒पवः॑ । हन्त्वा॑सः ॥इन्द्र । दृह्य । यामकोशाः । अभूवन् । यज्ञाय । शिक्ष । गृणते । सखिभ्यः । दुःमायवः । दुःएवाः । मर्त्यासः । निषङ्गिणः । रिपवः । हन्त्वासः ॥indra | dṛhya | yāma-kośāḥ | abhūvan | yajñāya | śikṣa | gṛṇate | sakhi-bhyaḥ | duḥ-māyavaḥ | duḥ-evāḥ | martyāsaḥ | niṣaṅgiṇaḥ | ripavaḥ | hantvāsaḥ

इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
दृह्यbe firm; stand fast
दृह्य:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootदृह् (धातु)
यामकोशाःthose having ‘yāma’ as a sheath/covering; night-encased (ones)
यामकोशाः:
कर्तृ (अभूवन्) / विशेष्य (अभूवन्) संदर्भे
TypeNoun
Rootयाम-कोश (प्रातिपदिक; समास)
अभूवन्they became
अभूवन्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootभू (धातु)
यज्ञायfor the sacrifice
यज्ञाय:
सम्प्रदान (शिक्ष) / प्रयोजन
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
शिक्षteach; instruct; grant skill
शिक्ष:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootशिक्ष् (धातु)
गृणतेto the singer/praiser
गृणते:
अधिकारण/सम्बन्ध (यस्य प्रति शिक्ष) — दत्तिवत् ‘to the praiser’
TypeVerb
Rootगृ (धातु; ‘स्तु’ अर्थे)
सखिभ्यःto/for the friends
सखिभ्यः:
सम्प्रदान (शिक्ष) / सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
दुर्मायवःevil-devising; of bad stratagems
दुर्मायवः:
कर्तृ/विशेष्य (मर्त्यासः)
TypeAdjective/Noun
Rootदुर्-मायु (प्रातिपदिक; उपसर्गपूर्वक समास)
दुरेवाःill-going; of bad course/behavior
दुरेवाः:
कर्तृ/विशेष्य (मर्त्यासः)
TypeAdjective/Noun
Rootदुर्-एव (प्रातिपदिक; समास)
मर्त्यासःmortals
मर्त्यासः:
कर्तृ (हन्त्वासः) / विशेष्य
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
निषङ्गिणःbearing a quiver; armed
निषङ्गिणः:
कर्तृ/विशेष्य (रिपवः)
TypeAdjective/Noun
Rootनिषङ्गिन् (प्रातिपदिक)
रिपवःenemies
रिपवः:
कर्तृ (हन्त्वासः)
TypeNoun
Rootरिपु (प्रातिपदिक)
हन्त्वासःslayers; killers
हन्त्वासः:
कर्तृ (अन्तर्निहित क्रिया-भावः) / विशेषण (रिपवः)
TypeKṛdanta (agent noun/adjective)
Rootहन् (धातु) + वस् (कृत् प्रत्यय; वेदिक)