HomeRig VedaMandala 3Sukta 29Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 3.29

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (family attribution)
Devata: Agni (Jātavedas hidden in araṇis)
Chandas: Tr̥ṣṭubh (likely)

अरण्योर्निहितो जातवेदा गर्भ इव सुधितो गर्भिणीषु । दिवेदिव ईड्यो जागृवद्भिर्हविष्मद्भिर्मनुष्येभिरग्निः ॥

अ॒रण्यो॒र्निहि॑तो जा॒तवे॑दा॒ गर्भ॑ इव॒ सुधि॑तो ग॒र्भिणी॑षु । दि॒वेदि॑व॒ ईड्यो॑ जागृ॒वद्भि॑र्ह॒विष्म॑द्भिर्मनु॒ष्ये॑भिर॒ग्निः ॥

araṇyór níhito jātávedā gárbha iva súdhito garbhiṇī́ṣu | divé-dive ī́ḍyo jāgṛvád-bhir havíṣmad-bhir manuṣyébhir agníḥ ||

Jātavedas is hidden in the two woods like an embryo well-set within the pregnant ones. Day by day Agni is to be sought and adored by wakeful human beings who bear the offering—those who keep the flame of consciousness vigilant.

अ॒रण्योः॑ । निऽहि॑तः । जा॒तऽवे॑दाः । गर्भः॑ऽइव । सुऽधि॑तः । ग॒र्भिणी॑षु । दि॒वेऽदि॑वे । ईड्यः॑ । जा॒गृ॒वत्ऽभिः॑ । ह॒विष्म॑त्ऽभिः । म॒नु॒ष्ये॑भिः । अ॒ग्निः ॥अरण्योः । निहितः । जातवेदाः । गर्भःइव । सुधितः । गर्भिणीषु । दिवेदिवे । ईड्यः । जागृवत्भिः । हविष्मत्भिः । मनुष्येभिः । अग्निः ॥araṇyoḥ | ni-hitaḥ | jāta-vedāḥ | garbhaḥ-iva | su-dhitaḥ | garbhiṇīṣu | dive--di ve | īḍyaḥ | jāgṛvat-bhiḥ | haviṣmat-bhiḥ | manuṣyebhiḥ | agniḥ

अरण्योःof/in the two forests
अरण्योः:
Adhikaraṇa (स्थान/संबन्ध: ‘in/among the two forests’)
TypeNoun
Rootअरण्य (प्रातिपदिक)
निहितःplaced, deposited, hidden
निहितः:
Kartā-विशेषण (अग्निः as ‘placed/hidden’)
TypeAdjective (participial)
Rootधा (धातु) → नि-धा; क्त (PPP) ‘निहित’
जातवेदाःJātavedas (Agni)
जातवेदाः:
Kartā (अग्निः)
TypeNoun (epithet)
Rootजात-वेदस् (प्रातिपदिक; ‘he who knows births/creatures’)
गर्भःan embryo, a foetus
गर्भः:
Kartā/Upamāna-आधार (subject in simile)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
— (simile-marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
सुधितःwell-set, well-placed, firmly established
सुधितः:
Kartā-विशेषण
TypeAdjective (participial)
Rootसु-धा/धि (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधार ‘well-set/firmly placed’; RV usage)
गर्भिणीषुamong the pregnant (females)
गर्भिणीषु:
Adhikaraṇa (स्थान: ‘among the pregnant [females]’)
TypeNoun/Adjective (f.)
Rootगर्भिणी (प्रातिपदिक)
दिवे-दिवेday by day
दिवे-दिवे:
Adhikaraṇa (काल)
TypeNoun (reduplicated adverbial phrase)
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक ‘day’)
ईड्यःto be praised, praiseworthy
ईड्यः:
Kartā-विशेषण
TypeAdjective
Rootईड्य (प्रातिपदिक; from √ईड् ‘to praise’ → ‘praiseworthy’)
जागृवद्भिःby the wakeful (watchful) ones
जागृवद्भिः:
Karaṇa/सहकारि (by/with the wakeful ones)
TypeAdjective (participial)
Root√जागृ (धातु) → ‘जागृवत्’ (वर्तमान-कृदन्त/विशेषण ‘awake’)
हविष्मद्भिःby those having oblations
हविष्मद्भिः:
Karaṇa/सहकारि
TypeAdjective
Rootहविष्मत् (प्रातिपदिक ‘possessing oblation’)
मनुष्येभिःby humans, by men
मनुष्येभिः:
Karaṇa/सहकारि (agent-instrumental: ‘by men’)
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)