Mantra 6
Sukta 3.28
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (family attribution)
Devata: Agni (Jātavedas)
Chandas: Tr̥ṣṭubh (likely)
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने वृधान आहुतिं पुरोळाशं जातवेदः । जुषस्व तिरोअह्न्यम् ॥
Samhita Patha (IAST)
अग्ने॑ वृधा॒न आहु॑तिं पुरो॒ळाशं॑ जातवेदः । जु॒षस्व॑ ति॒रोअ॑ह्न्यम् ॥
Transliteration
ágné vṛdhāná āhútiṃ puroḷā́śaṃ jātavedāḥ | juṣásva tiró-ahnyam ||
Translation
O Agni, growing in power, O Jātavedas, accept the offered oblation, the formed cake—this offering that carries us beyond the common day into the sacred wideness.
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने॑ । वृ॒धा॒नः । आऽहु॑तिम् । पु॒रो॒ळाश॑म् । जा॒त॒ऽवे॒दः॒ । जु॒षस्व॑ । ति॒रःऽअ॑ह्न्यम् ॥अग्ने । वृधानः । आहुतिम् । पुरोळाशम् । जातवेदः । जुषस्व । तिरःअह्न्यम् ॥agne | vṛdhānaḥ | āhutim | puroḷāśam | jāta-vedaḥ | juṣasva | tiraḥ-ahnyam
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
वृधानःgrowing, increasing (in might)
वृधानः:
Kartā (of the implied action of accepting/enjoying)
TypeParticiple (Adjectival)
Rootवृध् (धातु) → वृधान- (कृदन्त, शानच्/शानन्)
आहुतिम्the oblation
आहुतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootआ-हु (धातु) → आहुति- (स्त्री)
पुरोळाशम्the puroḍāśa (sacrificial cake)
पुरोळाशम्:
Karma (apposition to आहुतिम्)
TypeNoun
Rootपुरोळाश- (प्रातिपदिक; ritual cake)
जातवेदःO Jātavedas (Agni, ‘knower of births/creatures’)
जातवेदः:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootजात- (√जन्) + वेदस्- (√विद्) → जातवेदस्- (प्रातिपदिक)
जुषस्वenjoy/accept (graciously)
जुषस्व:
(मुख्य क्रिया) — Agni as Kartā; object = आहुतिम्/पुरोळाशम्
TypeVerb
Rootजुष् (धातु)
तिरोअह्न्यम्through the day; day-long
तिरोअह्न्यम्:
Karma (as qualifier of the object/act: ‘throughout the day’)
TypeAdjective (used substantively) / Indeclinable-compound
Rootतिरस्-/तिरो- (अव्यय/उपसर्गार्थ ‘across, through’) + अह्न्य- (अहन् ‘day’ से व्युत्पन्न विशेषण) → तिरोऽह्न्य-