Mantra 1
Sukta 3.28
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attributed to the Viśvāmitra family for Maṇḍala 3; hymn-level attribution may vary by recension)
Devata: Agni (Jātavedas)
Chandas: Tr̥ṣṭubh (predominant in RV 3.28; verse-level scansion may show variation)
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने जुषस्व नो हविः पुरोळाशं जातवेदः । प्रातःसावे धियावसो ॥
Samhita Patha (IAST)
अग्ने॑ जु॒षस्व॑ नो ह॒विः पु॑रो॒ळाशं॑ जातवेदः । प्रा॒त॒:सा॒वे धि॑यावसो ॥
Transliteration
ágné juṣásva no havíḥ puroḷā́śaṃ jātavedāḥ | prātáḥ-sā́ve dhiyāvaso ||
Translation
O Agni, accept our offering, the well-prepared cake of consecration, O Knower of births. In the morning pressing, awaken and increase our inspired thought so it can carry us.
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने॑ । जु॒षस्व॑ । नः॒ । ह॒विः । पु॒रो॒ळाश॑म् । जा॒त॒ऽवे॒दः॒ । प्रा॒तः॒ऽसा॒वे । धि॒या॒व॒सो॒ इति॑ धियाऽवसो ॥अग्ने । जुषस्व । नः । हविः । पुरोळाशम् । जातवेदः । प्रातःसावे । धियावसो इति धियावसो ॥agne | juṣasva | naḥ | haviḥ | puroḷāśam | jāta-vedaḥ | prātaḥ-sāve | dhiyāvaso itidhiyāvaso
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन (address)
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
जुषस्वtake pleasure in / accept
जुषस्व:
क्रिया (imperative)
TypeVerb
Root√जुष् (सेवने/प्रीतौ)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (genitive: ‘our’)
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम)
हविःoblation
हविः:
कर्म (object of जुषस्व)
TypeNoun
Rootहविस्- (प्रातिपदिक)
पुरोळाशम्the sacrificial cake (puroḍāśa)
पुरोळाशम्:
कर्म (apposition to हविः)
TypeNoun
Rootपुरोळाश- (प्रातिपदिक)
जातवेदःO Jātavedas (Agni, ‘knower of births/creatures’)
जातवेदः:
सम्बोधन (address)
TypeNoun (epithet)
Rootजातवेदस्- (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः)
प्रातःसावेat the morning pressing/rite
प्रातःसावे:
अधिकरण (time)
TypeNoun (compound)
Rootप्रातः (अव्यय) + सव- (प्रातिपदिक) → प्रातःसव-
धियावसोO thou rich in/abiding in sacred thought
धियावसो:
सम्बोधन (address; epithet of Agni)
TypeAdjective (epithet)
Rootधियावस्- (प्रातिपदिक; धिया + वस् ‘dwelling/abiding’ → ‘having/abiding in thought’)