Mantra 7
Sukta 3.27
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for Maṇḍala 3)
Devata: Agni (as Hotṛ)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
होता देवो अमर्त्यः पुरस्तादेति मायया । विदथानि प्रचोदयन् ॥
Samhita Patha (IAST)
होता॑ दे॒वो अम॑र्त्यः पु॒रस्ता॑देति मा॒यया॑ । वि॒दथा॑नि प्रचो॒दय॑न् ॥
Transliteration
hótā devo ámartyaḥ purástād eti māyáyā | vidáthāni pracodáyan ||
Translation
The immortal God, the Hotṛ, goes before us by his power of formation; he impels the gatherings of the wisdom-rite into their right movement.
Padapatha (Word Analysis)
होता॑ । दे॒वः । अम॑र्त्यः । पु॒रस्ता॑त् । ए॒ति॒ । मा॒यया॑ । वि॒दथा॑नि । प्र॒ऽचो॒दय॑न् ॥होता । देवः । अमर्त्यः । पुरस्तात् । एति । मायया । विदथानि । प्रचोदयन् ॥hotā | devaḥ | amartyaḥ | purastāt | eti | māyayā | vidathāni | pra-codayan
Word by Word
होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Root√हु (जुहोति) / प्रातिपदिक: होतृ-
देवःthe god; divine one
देवः:
कर्तृ (होता-देवः: समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रातिपदिक: देव-
अमर्त्यःimmortal
अमर्त्यः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootप्रातिपदिक: अमर्त्य-
पुरस्तात्from the front; in front; eastward
पुरस्तात्:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootअव्यय: पुरस् + तात् (दिशा/देशवाचक)
एतिgoes; comes; proceeds
एति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√इ (एति)
माययाby (his) māyā; by wondrous power/skill
मायया:
करण
TypeNoun
Rootप्रातिपदिक: माया-
विदथानिthe assemblies/rites; ritual gatherings
विदथानि:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रातिपदिक: विदथ-
प्रचोदयन्impelling; stimulating; setting in motion
प्रचोदयन्:
कर्तृ (सहक्रियाविशेषणम्)
TypeVerb (participle)
Rootप्र + √चुद् (चोदयति)