Mantra 6
Sukta 3.27
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for Maṇḍala 3)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical for RV 3.27)
Samhita Patha (Devanagari)
तं सबाधो यतस्रुच इत्था धिया यज्ञवन्तः । आ चक्रुरग्निमूतये ॥
Samhita Patha (IAST)
तं स॒बाधो॑ य॒तस्रु॑च इ॒त्था धि॒या य॒ज्ञव॑न्तः । आ च॑क्रुर॒ग्निमू॒तये॑ ॥
Transliteration
táṃ sabā́dho yátasruca itthā́ dhiyā́ yajñávantaḥ | ā́ cakrur agním ūtáye ||
Translation
Him, the unopposed Flame, the sacrificers with disciplined ladles, even so by the awakened thought, have set here for help—Agni, the Power of the divine Will.
Padapatha (Word Analysis)
तम् । स॒ऽबाधः॑ । य॒तऽस्रु॑चः । इ॒त्था । धि॒या । य॒ज्ञऽव॑न्तः । आ । च॒क्रुः॒ । अ॒ग्निम् । ऊ॒तये॑ ॥तम् । सबाधः । यतस्रुचः । इत्था । धिया । यज्ञवन्तः । आ । चक्रुः । अग्निम् । ऊतये ॥tam | sa-bādhaḥ | yata-srucaḥ | itthā | dhiyā | yajña-vantaḥ | ā | cakruḥ | agnim | ūtaye
Word by Word
तम्him (that one)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स-बाधःwith pressure/urgency; pressing (earnestly)
स-बाधः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootबाध (प्रातिपदिक; उपसर्ग ‘स-’ = ‘सह/सम्’)
यत-स्रुचःwith prepared/controlled ladles
यत-स्रुचः:
कर्तृ
TypeNoun (compound) / Adjective
Rootस्रुच् (प्रातिपदिक; ‘यत-’ = यत/यम्-धातु-सम्बद्धः ‘नियत/प्रयत’ अर्थे)
इत्थाthus; in this manner
इत्था:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootइत्था (अव्यय)
धियाwith thought/insight; by devotion
धिया:
करण
TypeNoun
Rootधी (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
यज्ञ-वन्तःthe sacrificers; those possessing sacrifice
यज्ञ-वन्तः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootयज्ञवन्त् (प्रातिपदिक; यज्ञ + वन्त्)
आtowards; forth
आ:
(क्रियायोगे दिशाबोधकः)
TypeIndeclinable (preverb/particle)
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
चक्रुःthey have made; they fashioned
चक्रुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
अग्निम्Agni; the fire
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
ऊतयेfor help; for aid
ऊतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootऊति (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)