Mantra 5
Sukta 3.27
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī (likely)
Samhita Patha (Devanagari)
पृथुपाजा अमर्त्यो घृतनिर्णिक्स्वाहुतः । अग्निर्यज्ञस्य हव्यवाट् ॥
Samhita Patha (IAST)
पृ॒थु॒पाजा॒ अम॑र्त्यो घृ॒तनि॑र्णि॒क्स्वा॑हुतः । अ॒ग्निर्य॒ज्ञस्य॑ हव्य॒वाट् ॥
Transliteration
pṛthupā́jā amártyo ghṛtanírṇik svā́hutaḥ | agnír yajñásya havyavā́ṭ ||
Translation
Wide in his force, immortal, clothed in clarified brightness, rightly offered—Agni is the carrier of the offering of the sacrifice.
Padapatha (Word Analysis)
पृ॒थु॒ऽपाजाः॑ । अम॑र्त्यः । घृ॒तऽनि॑र्निक् । सुऽआ॑हुतः । अ॒ग्निः । य॒ज्ञस्य॑ । ह॒व्य॒ऽवाट् ॥पृथुपाजाः । अमर्त्यः । घृतनिर्निक् । सुआहुतः । अग्निः । यज्ञस्य । हव्यवाट् ॥pṛthu-pājāḥ | amartyaḥ | ghṛta-nirnik | su-āhutaḥ | agniḥ | yajñasya | havya-vāṭ
Word by Word
पृथुपाजाःbroad-strong / wide-radiant (one)
पृथुपाजाः:
Kartā (विशेषणम्—अग्नेः)
TypeAdjective (epithet)
Rootपृथु- (प्रातिपदिक) + पाजस्- (प्रातिपदिक; ‘strength/brightness’) (बहुव्रीहि-समास)
अमर्त्यःimmortal
अमर्त्यः:
Kartā (विशेषणम्—अग्नेः)
TypeAdjective
Rootअ- (निषेध) + मर्त्य- (प्रातिपदिक)
घृतनिर्णिक्(he) whose covering/brightness is ghee
घृतनिर्णिक्:
Kartā (समानाधिकरणम्—अग्नेः)
TypeNoun (epithet used appositionally)
Rootघृत- (प्रातिपदिक) + निर्णिज्/निर्णिक्- (प्रातिपदिक; ‘covering/garment, sheen’) (तत्पुरुष-समास)
स्वाहुतःwell-offered / duly invoked
स्वाहुतः:
Kartā (विशेषणम्—अग्नेः)
TypeParticiple (past passive) used adjectivally
Rootसु- (उपसर्ग) + आ-√हु (धातु ‘to pour/offer, invoke’) → आहुत (कृदन्त, क्त)
अग्निःAgni (Fire)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
Sambandha (सम्बन्ध-षष्ठी; ‘of’)
TypeNoun
Rootयज्ञ- (प्रातिपदिक)
हव्यवाट्carrier of the oblation
हव्यवाट्:
Kartā (समानाधिकरणम्—अग्नेः)
TypeNoun (agent epithet)
Rootहव्य- (प्रातिपदिक ‘oblation’) + वाह्/वह् (धातु ‘to carry’) → वाऽट्/वाट् (कृदन्त/नामधातु-निष्पन्न; ‘carrier’) (तत्पुरुष-समास)