Mantra 11
Sukta 3.27
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अग्निं यन्तुरमप्तुरमृतस्य योगे वनुषः । विप्रा वाजैः समिन्धते ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒ग्निं य॒न्तुर॑म॒प्तुर॑मृ॒तस्य॒ योगे॑ व॒नुष॑: । विप्रा॒ वाजै॒: समि॑न्धते ॥
Transliteration
agníṃ yánturam aptúram ṛtásya yóge vanúṣaḥ | víprā vājáiḥ samíndhate ||
Translation
Agni, the guide and the effective doer, in the yoking of the Truth—him the seekers kindle together, the inspired ones, with plenitudes of force.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒ग्निम् । य॒न्तुर॑म् । अ॒प्ऽतुर॑म् । ऋ॒तस्य॑ । योगे॑ । व॒नुषः॑ । विप्राः॑ । वाजैः॑ । सम् । इ॒न्ध॒ते॒ ॥अग्निम् । यन्तुरम् । अप्तुरम् । ऋतस्य । योगे । वनुषः । विप्राः । वाजैः । सम् । इन्धते ॥agnim | yanturam | ap-turam | ṛtasya | yoge | vanuṣaḥ | viprāḥ | vājaiḥ | sam | indhate
Word by Word
अग्निम्Agni (as the object of kindling/praising)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
यन्तुरम्the guide/driver, controller
यन्तुरम्:
कर्म
TypeNoun (agentive)
Rootयन्तृ- (प्रातिपदिक; √यम् ‘नियच्छति/यच्छति’)
अप्तुरम्the active/efficient one, accomplisher
अप्तुरम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootअप्तुर- (प्रातिपदिक; ‘कार्य-साधक/कर्मकुशल’)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootऋत- (प्रातिपदिक)
योगेin the yoking/joining; in the rite/connection
योगे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootयोग- (प्रातिपदिक; √युज् ‘योजने’)
वनुषःthe worshippers/praisers
वनुषः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवनुष्- (प्रातिपदिक; ‘स्तुतिकर/उपासक’)
विप्राःinspired sages/priests
विप्राः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविप्र- (प्रातिपदिक)
वाजैःwith prizes/strengths (i.e., with invigorating offerings)
वाजैः:
करण
TypeNoun
Rootवाज- (प्रातिपदिक)
समिन्धतेthey kindle (for themselves/ritually)
समिन्धते:
क्रिया
TypeVerb
Rootसम्-√इन्ध् (इन्ध् ‘दीप्तौ/प्रदीपने’)