HomeRig VedaMandala 3Sukta 25Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 3.25

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

अग्निर्द्यावापृथिवी विश्वजन्ये आ भाति देवी अमृते अमूरः । क्षयन्वाजैः पुरुश्चन्द्रो नमोभिः ॥

अ॒ग्निर्द्यावा॑पृथि॒वी वि॒श्वज॑न्ये॒ आ भा॑ति दे॒वी अ॒मृते॒ अमू॑रः । क्षय॒न्वाजै॑: पुरुश्च॒न्द्रो नमो॑भिः ॥

agnír dyāvāpṛthivī́ viśvájanye ā́ bhāti devī́ amṛ́te amū́raḥ | kṣáyan vā́jaiḥ puru-candrō namó-bhiḥ ||

Agni shines forth for Heaven-and-Earth, universal in birth, a divine power firm in the immortal. Dwelling in the plenitudes, many-luminous, he is increased by our acts of reverent assent.

अ॒ग्निः । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । वि॒श्वज॑न्ये॒ इति॑ वि॒श्वऽज॑न्ये । आ । भा॒ति॒ । दे॒वी इति॑ । अ॒मृते॒ इति॑ । अमू॑रः । क्षय॑न् । वाजैः॑ । पु॒रु॒ऽच॒न्द्रः । नमः॑ऽभिः ॥अग्निः । द्यावापृथिवी इति । विश्वजन्ये इति विश्वजन्ये । आ । भाति । देवी इति । अमृते इति । अमूरः । क्षयन् । वाजैः । पुरुचन्द्रः । नमःभिः ॥agniḥ | dyāvāpṛthivī iti | viśvajanyeitiviśva-janye | ā | bhāti | devī iti | amṛteiti | amūraḥ | kṣayan | vājaiḥ | puru-candraḥ | namaḥ-bhiḥ

अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
द्यावापृथिवीHeaven-and-Earth
द्यावापृथिवी:
कर्तृ (सहकर्तृ/समुच्चित)
TypeNoun (dual compound)
Rootद्यावा- + पृथिवी- (द्वन्द्व-समास)
विश्वजन्येall-generating / universal in origin
विश्वजन्ये:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootविश्वजन्य- (विś्व- + जन्य, ‘born of all/pertaining to all beings’)
forth, towards; fully
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
भातिshines
भाति:
क्रिया
TypeVerb
Rootभा (धातु) ‘to shine’
देवीdivine
देवी:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective/Noun
Rootदेवी- (प्रातिपदिक)
अमृतेin immortality / in the immortal realm
अमृते:
अधिकरण
TypeAdjective/Noun
Rootअमृत- (प्रातिपदिक)
अमूरःunfoolish, wise
अमूरः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootअमूर- (प्रातिपदिक; ‘not-foolish/wise’, वैदिक)
क्षयन्dwelling, abiding
क्षयन्:
कर्तृ (अग्नि-विशेषण; सहक्रिया)
TypeVerb (participle)
Rootक्षि (धातु) ‘to dwell, abide’
वाजैःwith prizes/strengths (vital powers)
वाजैः:
करण
TypeNoun
Rootवाज- (प्रातिपदिक)
पुरुचन्द्रःmuch-shining, very radiant
पुरुचन्द्रः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootपुरु- + चन्द्र- (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)
नमोभिःwith obeisances, with acts of homage
नमोभिः:
करण
TypeNoun
Rootनमस्- (प्रातिपदिक)