Mantra 3
Sukta 3.24
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī (probable; confirm by metrical scan)
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने द्युम्नेन जागृवे सहसः सूनवाहुत । एदं बर्हिः सदो मम ॥
Samhita Patha (IAST)
अग्ने॑ द्यु॒म्नेन॑ जागृवे॒ सह॑सः सूनवाहुत । एदं ब॒र्हिः स॑दो॒ मम॑ ॥
Transliteration
agne dyumnéna jāgṛve sáhasaḥ sūno ā́huta | édáṃ bárhiḥ sadó máma ||
Translation
O Agni, awakened by the luminous force, O son of might, invoked—here is my strewn seat of sacred grass, my place of session.
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने॑ । द्यु॒म्नेन॑ । जा॒गृ॒वे॒ । सह॑सः । सू॒नो॒ इति॑ । आ॒ऽहु॒त॒ । आ । इ॒दम् । ब॒र्हिः । स॒दः॒ । मम॑ ॥अग्ने । द्युम्नेन । जागृवे । सहसः । सूनो इति । आहुत । आ । इदम् । बर्हिः । सदः । मम ॥agne | dyumnena | jāgṛve | sahasaḥ | sūno iti | āhuta | ā | idam | barhiḥ | sadaḥ | mama
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक) < PIE *h₁n̥gʷnis
द्यु॒म्नेन॑with splendor / with brilliance
द्यु॒म्नेन॑:
करण
TypeNoun
Rootद्यु॒म्न- (प्रातिपदिक) < √द्युत् ‘to shine’
जागृवे॒to/for the vigilant (one)
जागृवे॒:
सम्प्रदान
TypeVerb (participle)
Root√जागृ (जागर्ति) ‘to be awake, be vigilant’
सह॑सःof strength / of might
सह॑सः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootसहस्- (प्रातिपदिक) ‘might, strength’
सूनवO son
सूनव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसूनु- (प्रातिपदिक) ‘son’
आहुतO (thou) invoked / offered-to
आहुत:
सम्बोधन
TypeParticiple (past passive)
Root√हु ‘to sacrifice, offer’ → आ-√हु; PPP आहुत-
इदंthis
इदं:
कर्म (of an implied verb like ‘accept/seat’)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बर्हिःthe sacred grass (barhis)
बर्हिः:
कर्म (thing prepared/offered)
TypeNoun
Rootबर्हिस्- (प्रातिपदिक) ‘sacrificial grass, barhis’
सदोseat / sitting-place
सदो:
अधिकरण (as ‘seat/place’), or कर्म with implied ‘take’
TypeNoun
Rootसदस्- (प्रातिपदिक) ‘seat, sitting-place; session’
मम॑my / of me
मम॑:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (1st pers. pronoun) → मम