HomeRig VedaMandala 3Sukta 23Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 3.23

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm by metrical scan)

अमन्थिष्टां भारता रेवदग्निं देवश्रवा देववातः सुदक्षम् । अग्ने वि पश्य बृहताभि रायेषां नो नेता भवतादनु द्यून् ॥

अम॑न्थिष्टां॒ भार॑ता रे॒वद॒ग्निं दे॒वश्र॑वा दे॒ववा॑तः सु॒दक्ष॑म् । अग्ने॒ वि प॑श्य बृह॒ताभि रा॒येषां नो॑ ने॒ता भ॑वता॒दनु॒ द्यून् ॥

amánthiṣṭāṃ bhā́ratā revád agníṃ deva-śrávā deva-vā́taḥ su-dákṣam | agne ví paśya bṛhatā́bhi rāyéṣāṃ no netā́ bhavatād ánu dyū́n ||

The Bharatas have churned out the radiant Agni—Devaśravas, Devavāta—well-skilled in the work. O Agni, look wide with the Vast; become our leader towards these plenitudes of being, day after day.

अम॑न्थिष्टाम् । भार॑ता । रे॒वत् । अ॒ग्निम् । दे॒वऽश्र॑वाः । दे॒वऽवा॑तः । सु॒ऽदक्ष॑म् । अग्ने॑ । वि । प॒श्य॒ । बृ॒ह॒ता । अ॒भि । रा॒या । इ॒षाम् । नः॒ । ने॒ता । भ॒व॒ता॒त् । अनु॑ । द्यून् ॥अमन्थिष्टाम् । भारता । रेवत् । अग्निम् । देवश्रवाः । देववातः । सुदक्षम् । अग्ने । वि । पश्य । बृहता । अभि । राया । इषाम् । नः । नेता । भवतात् । अनु । द्यून् ॥amanthiṣṭām | bhāratā | revat | agnim | deva-śravāḥ | deva-vātaḥ | su-dakṣam | agne | vi | paśya | bṛhatā | abhi | rāyā | iṣām | naḥ | netā | bhavatāt | anu | dyūn

अमन्थिष्टाम्they two churned/produced (by churning)
अमन्थिष्टाम्:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootमन्थ् (धातु) + आ-
भारताthe two Bharatas
भारता:
Kartā
TypeNoun (proper/tribal epithet)
Rootभारत (प्रातिपदिक; ‘of Bharata/descendants of Bharata’)
रेवत्wealthy, splendid
रेवत्:
Karma (विशेष्य-अनुगामी)
TypeAdjective
Rootरेवत् (प्रातिपदिक; ‘possessing wealth/splendour’)
अग्निम्Agni (fire)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
देवश्रवा(the two) Devaśravas
देवश्रवा:
Kartā (भारता इत्यस्य विशेषण/समनाधिकरण)
TypeNoun (proper name/epithet)
Rootदेवश्रवस् (प्रातिपदिक; ‘having fame among the gods/whose fame is divine’)
देववातःDevavāta
देववातः:
Kartā (द्वयोर् अन्यतरः; समुच्चयार्थे)
TypeNoun (proper name)
Rootदेववात (प्रातिपदिक; ‘god-inspired wind/whose impulse is divine’; here proper name)
सुदक्षम्very skillful, able
सुदक्षम्:
Karma (विशेष्य-अनुगामी)
TypeAdjective
Rootसु-दक्ष (प्रातिपदिक; ‘very capable/skillful’)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
विapart, widely, clearly
वि:
Kriyā-viśeṣaṇa
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
पश्यsee, look upon
पश्य:
Kriyā
TypeVerb
Rootदृश् (धातु; पश्य-आदेश)
बृहताwith great (abundance)
बृहता:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
अभिtowards, upon
अभि:
दिशा/प्रवृत्ति-निर्देशक
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
रायेषाम्of (our) riches/boons
रायेषाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootरायि/राय (प्रातिपदिक; ‘wealth, gift’)
नःof us, our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
नेताleader, guide
नेता:
Kartā/प्रेडिकेट-नाम
TypeNoun
Rootनेतृ (प्रातिपदिक; ‘leader/guide’)
भवतात्may he be / let him become
भवतात्:
Kriyā
TypeVerb
Rootभू (धातु)
अनुalong, after, through
अनु:
अधिकारण/दिशा-निर्देशक
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
द्यून्days (day after day)
द्यून्:
Karma (अनु-गमनस्य)
TypeNoun
Rootद्यु/दिव् (प्रातिपदिक; ‘day, heaven’; here ‘days’)