HomeRig VedaMandala 3Sukta 2Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 3.2

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni Vaiśvānara
Chandas: Triṣṭubh

वैश्वानरः प्रत्नथा नाकमारुहद्दिवस्पृष्ठं भन्दमानः सुमन्मभिः । स पूर्ववज्जनयञ्जन्तवे धनं समानमज्मं पर्येति जागृविः ॥

वै॒श्वा॒न॒रः प्र॒त्नथा॒ नाक॒मारु॑हद्दि॒वस्पृ॒ष्ठं भन्द॑मानः सु॒मन्म॑भिः । स पू॑र्व॒वज्ज॒नय॑ञ्ज॒न्तवे॒ धनं॑ समा॒नमज्मं॒ पर्ये॑ति॒ जागृ॑विः ॥

vaiśvānarás pratná-thā nā́kam ā́ruhad divás pṛṣṭháṃ bhandamā́naḥ sumánma-bhiḥ | sá pū́rva-vaj jánayan jántave dhánam samā́nám ájmaṃ páry eti jā́gṛviḥ ||

Vaiśvānara, as in the ancient way, climbed to the luminous summit, smiling with happy thoughts. Awake, as before, he brings forth for the creature the wealth and moves around on the same path.

वै॒श्वा॒न॒रः । प्र॒त्नऽथा॑ । नाक॑म् । आ । अ॒रु॒ह॒त् । दि॒वः । पृ॒ष्ठम् । भन्द॑मानः । सु॒मन्म॑ऽभिः । सः । पू॒र्व॒ऽवत् । ज॒नय॑न् । ज॒न्तवे॑ । धन॑म् । स॒मा॒नम् । अज्म॑म् । परि॑ । ए॒ति॒ । जागृ॑विः ॥वैश्वानरः । प्रत्नथा । नाकम् । आ । अरुहत् । दिवः । पृष्ठम् । भन्दमानः । सुमन्मभिः । सः । पूर्ववत् । जनयन् । जन्तवे । धनम् । समानम् । अज्मम् । परि । एति । जागृविः ॥vaiśvānaraḥ | pratna-thā | nākam | ā | aruhat | divaḥ | pṛṣṭham | bhandamānaḥ | sumanma-bhiḥ | saḥ | pūrva-vat | janayan | jantave | dhanam | samānam | ajmam | pari | eti | jāgṛviḥ

वैश्वानरःVaiśvānara (Agni)
वैश्वानरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवैश्वानर (प्रातिपदिक; अग्नि-विशेष) < विश्वानर
प्रत्नथाas of old, in the ancient way
प्रत्नथा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootप्रत्नथा (अव्यय) < प्रत्न
नाकम्heaven, the celestial realm
नाकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनाक (प्रातिपदिक)
आरुहत्mounted, ascended
आरुहत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√रुह् (रुहँ आरोहणे)
दिवःof heaven, of the sky
दिवः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
पृष्ठम्back, ridge, surface
पृष्ठम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
भन्दमानःshining/being radiant; rejoicing (as he goes)
भन्दमानः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Root√भन्द् (भन्दँ स्तुतौ/हर्षे; वैदिक)
सुमन्मभिःwith good thoughts/favours
सुमन्मभिः:
करण
TypeNoun
Rootसुमन्मन् (प्रातिपदिक) = सु- + मन्मन्
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
पूर्ववत्as before, as formerly
पूर्ववत्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपूर्ववत् (अव्यय/निपात) < पूर्व + वत्
जनयन्generating, producing
जनयन्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Root√जन् (जनँ प्रादुर्भावे) / caus. √जन् → जनयति
जन्तवेfor the creature/for the people
जन्तवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootजन्तु (प्रातिपदिक)
धनम्wealth
धनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
समानम्equal, common (to all)
समानम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमान (प्रातिपदिक)
अज्मम्course, path, drive
अज्मम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअज्मन् (प्रातिपदिक; ‘मार्ग/गमन/अभियान’)
परिaround, all about
परि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
एतिgoes, moves
एति:
क्रिया
TypeVerb
Root√इ (इण् गतौ)
जागृविःwakeful, vigilant
जागृविः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Root√जागृ (जागृ निद्राक्षये) → जागृवत् (प्रातिपदिक)