HomeRig VedaMandala 3Sukta 2Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 3.2

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni Vaiśvānara
Chandas: Triṣṭubh

स जिन्वते जठरेषु प्रजज्ञिवान्वृषा चित्रेषु नानदन्न सिंहः । वैश्वानरः पृथुपाजा अमर्त्यो वसु रत्ना दयमानो वि दाशुषे ॥

स जि॑न्वते ज॒ठरे॑षु प्रजज्ञि॒वान्वृषा॑ चि॒त्रेषु॒ नान॑द॒न्न सिं॒हः । वै॒श्वा॒न॒रः पृ॑थु॒पाजा॒ अम॑र्त्यो॒ वसु॒ रत्ना॒ दय॑मानो॒ वि दा॒शुषे॑ ॥

sá jínvate jaṭháreṣu prajajñi-vā́n vṛ́ṣā citréṣu nā́nadann ná síṃhaḥ | vaiśvānarás pṛthu-pā́jā amártyo vásu rátnā dā́yamāno ví dā́śuṣe ||

He is born again and again in the bellies, and as a bull he roars among the luminous forms like a lion. Vaiśvānara, wide in power, immortal, distributing riches and treasures, gives out to the giver.

सः । जि॒न्व॒ते॒ । ज॒ठरे॑षु । प्र॒ज॒ज्ञि॒ऽवान् । वृषा॑ । चि॒त्रेषु॑ । नान॑दत् । न । सिं॒हः । वै॒श्वा॒न॒रः । पृ॒थु॒ऽपाजाः॑ । अम॑र्त्यः । वसु॑ । रत्ना॑ । दय॑मानः । वि । दा॒शुषे॑ ॥सः । जिन्वते । जठरेषु । प्रजज्ञिवान् । वृषा । चित्रेषु । नानदत् । न । सिंहः । वैश्वानरः । पृथुपाजाः । अमर्त्यः । वसु । रत्ना । दयमानः । वि । दाशुषे ॥saḥ | jinvate | jaṭhareṣu | prajajñi-vān | vṛṣā | citreṣu | nānadat | na | siṃhaḥ | vaiśvānaraḥ | pṛthu-pājāḥ | amartyaḥ | vasu | ratnā | dayamānaḥ | vi | dāśuṣe

सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जिन्वतेis impelled / bestirs himself
जिन्वते:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Rootजिव्/जिन्व् (धातु) ‘to quicken, set in motion, impel’
जठरेषुin the bellies/wombs
जठरेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootजठर (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
जज्ञिवान्having been born; born
जज्ञिवान्:
कर्तृ (सः इति विशेषणम्)
TypeVerbal adjective (perfect participle)
Rootजन् (धातु) → जज्ञि- (परिपूर्ण/भूत) + वस् (कृत्-प्रत्यय)
वृषाthe bull (mighty one)
वृषा:
कर्तृ (सः इति विशेषणम्)
TypeNoun (epithet)
Rootवृषन्/वृष (प्रातिपदिक)
चित्रेषुamong the bright/variegated (forms/places)
चित्रेषु:
अधिकरण
TypeAdjective (used substantively)
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
नानदन्roared, resounded
नानदन्:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Rootनद् (धातु) ‘to roar, resound’
सिंहःlion
सिंहः:
कर्तृ (सः इति विशेषणम्)
TypeNoun
Rootसिंह (प्रातिपदिक)
वैश्वानरःVaiśvānara (Agni, ‘belonging to all men’)
वैश्वानरः:
कर्तृ
TypeNoun (deity-name/epithet of Agni)
Rootवैश्वानर (प्रातिपदिक)
पृथुपाजाःbroad-strong / wide-mighty
पृथुपाजाः:
कर्तृ (वैश्वानरस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootपृथु-पाजस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)
अमर्त्यःimmortal
अमर्त्यः:
कर्तृ (वैश्वानरस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअ-मर्त्य (प्रातिपदिक)
वसुwealth, good
वसु:
कर्म
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
रत्नाtreasures
रत्ना:
कर्म
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
दयमानःgiving, bestowing
दयमानः:
कर्तृ (वैश्वानरस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootदा (धातु) ‘to give’ → दयमान (वर्तमान कृदन्त/शतृ-आत्मनेपद)
विapart, forth, widely
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
दाशुषेto the worshipper/giver (patron)
दाशुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun (agent noun)
Rootदाश्वस्/दाशुष् (प्रातिपदिक; ‘giver, worshipper’)