HomeRig VedaMandala 3Sukta 16Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 3.16

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Mandala 3 family attribution)
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; confirm in edition)

अयमग्निः सुवीर्यस्येशे महः सौभगस्य । राय ईशे स्वपत्यस्य गोमत ईशे वृत्रहथानाम् ॥

अ॒यम॒ग्निः सु॒वीर्य॒स्येशे॑ म॒हः सौभ॑गस्य । रा॒य ई॑शे स्वप॒त्यस्य॒ गोम॑त॒ ईशे॑ वृत्र॒हथा॑नाम् ॥

ayám agníḥ su-vī́ryasyéśe maháḥ sáubhagasya | rāyá īśe sva-patyásya gómatá īśe vṛtra-háthānām ||

This Agni is master of heroic might and of the great felicity; he is lord of the riches and of the true possession, rich in rays. He is master of the slayings of the Coverer.

अ॒यम् । अ॒ग्निः । सु॒ऽवीर्य॑स्य । ईशे॑ । म॒हः । सौभ॑गस्य । रा॒यः । ई॒शे॒ । सु॒ऽअ॒अप॒त्यस्य॑ । गोऽम॑तः । ईशे॑ । वृ॒त्र॒ऽहथा॑नाम् ॥अयम् । अग्निः । सुवीर्यस्य । ईशे । महः । सौभगस्य । रायः । ईशे । सुअअपत्यस्य । गोमतः । ईशे । वृत्रहथानाम् ॥ayam | agniḥ | su-vīryasya | īśe | mahaḥ | saubhagasya | rāyaḥ | īśe | su-aapatyasya | go--mataḥ | īśe | vṛtra-hathānām

अयम्this (one)
अयम्:
विशेषणम् (अग्निः इत्यस्य) / कर्तृ-संबन्धः
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक) < √अग्/अञ्ज् (दीप्तौ) (परम्परागत व्युत्पत्तिः)
सुवीर्यस्यof good heroism / of excellent strength
सुवीर्यस्य:
सम्बन्ध (ईशे इत्यस्य विषय/सम्बन्धः)
TypeNoun (abstract) / Adjectival noun
Rootसु- + वीर्य- (प्रातिपदिक)
ईशेrules, is master of
ईशे:
क्रिया (कर्तृ=अग्निः)
TypeVerb
Root√ईश् (ऐश्वर्ये, शासन)
महःof greatness
महः:
सम्बन्ध (सौभगस्य इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
TypeNoun (abstract) / Adjective used substantively
Rootमहत्/मह- (प्रातिपदिक)
सौभगस्यof good fortune, prosperity
सौभगस्य:
सम्बन्ध (ईशे इत्यस्य विषय/सम्बन्धः)
TypeNoun (abstract)
Rootसौभग- (प्रातिपदिक) < सु- + भग- (भाग्य/समृद्धि)
रायःof wealth
रायः:
सम्बन्ध (ईशे इत्यस्य विषय/सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootराय्/रायि- (प्रातिपदिक) ‘wealth’
ईशेrules, is master of
ईशे:
क्रिया (कर्तृ=अग्निः)
TypeVerb
Root√ईश् (ऐश्वर्ये, शासन)
स्वपत्यस्यof lordship, sovereignty
स्वपत्यस्य:
सम्बन्ध (ईशे इत्यस्य विषय/सम्बन्धः)
TypeNoun (abstract)
Rootस्वपत्य- (प्रातिपदिक) < सु- + पति- (स्वामित्व) (वैदिक ‘स्वपत्य’ = ‘स्वामित्व/स्वराज्य’)
गोमतःof the cow-rich (wealth/possession)
गोमतः:
विशेषण-सम्बन्धः (स्वपत्यस्य/रायः इत्यादि)
TypeAdjective (used substantively) / Noun-like
Rootगोमत् (प्रातिपदिक) ‘having cows’
ईशेrules, is master of
ईशे:
क्रिया (कर्तृ=अग्निः)
TypeVerb
Root√ईश् (ऐश्वर्ये, शासन)
वृत्रहथानाम्of the slayings of Vṛtra / of Vṛtra-killing deeds
वृत्रहथानाम्:
सम्बन्ध (ईशे इत्यस्य विषय/सम्बन्धः)
TypeNoun (collective/abstract)
Rootवृत्रहथा- (प्रातिपदिक) < वृत्र- + हथा- (हत्या/वध) (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समासः)