Mantra 7
Sukta 3.10
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni (as Hotṛ)
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires full-sūkta confirmation)
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने यजिष्ठो अध्वरे देवान्देवयते यज । होता मन्द्रो वि राजस्यति स्रिधः ॥
Samhita Patha (IAST)
अग्ने॒ यजि॑ष्ठो अध्व॒रे दे॒वान्दे॑वय॒ते य॑ज । होता॑ म॒न्द्रो वि रा॑ज॒स्यति॒ स्रिध॑: ॥
Transliteration
agné yájiṣṭho adhvaré devā́n devayaté yaja | hótā mandró ví rājasy áti srídhaḥ ||
Translation
O Agni, most skilled in offering, in the inner sacrifice do thou sacrifice the gods for the god-seeker. As the glad Hotṛ, shine forth in thy sovereignty and pass beyond the obstructions.
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने॑ । यजि॑ष्ठः । अ॒ध्व॒रे । दे॒वान् । दे॒व॒ऽय॒ते । य॒ज॒ । होता॑ । म॒न्द्रः । वि । रा॒ज॒सि॒ । अति॑ । स्रिधः॑ ॥अग्ने । यजिष्ठः । अध्वरे । देवान् । देवयते । यज । होता । मन्द्रः । वि । राजसि । अति । स्रिधः ॥agne | yajiṣṭhaḥ | adhvare | devān | deva-yate | yaja | hotā | mandraḥ | vi | rājasi | ati | sridhaḥ
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (address)
Rootअग्नि-
यजिष्ठःmost worshipful / best sacrificer
यजिष्ठः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootयजिष्ठ- (यज् ‘to worship/sacrifice’ + इष्ठ superlative)
अध्वरेin the sacrifice/rite
अध्वरे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअध्वर-
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव-
देवयतेfor the god-seeking worshipper
देवयते:
सम्प्रदान
TypeNoun (agent)
Rootदेवयत्- (देव ‘god’ + यत् desiderative/denominative ‘to seek the gods’)
यजsacrifice/worship (offer)
यज:
क्रिया
TypeVerb
Rootयज्
होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
कर्ता
TypeNoun
Rootहोतृ- (यज् → होतृ ‘sacrificing priest’)
मन्द्रःgladdening, pleasant (in song)
मन्द्रः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootमन्द्र-
विapart, widely, forth
वि:
क्रियाविशेषणम्
TypePreverb/Indeclinable
Rootवि
राजस्यतिrules / shines forth royally
राजस्यति:
क्रिया
TypeVerb
Rootराजस्/राजन् → राजस्यति (denominative ‘to rule/shine as king’)
स्रिधः(like) a firm support/prop; steadfastness
स्रिधः:
कर्ता (उपमान/वर्ण्य-वस्तु)
TypeNoun
Rootस्रिध्-