HomeRig VedaMandala 3Sukta 1Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 3.1

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3.1)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

स्तीर्णा अस्य संहतो विश्वरूपा घृतस्य योनौ स्रवथे मधूनाम् । अस्थुरत्र धेनवः पिन्वमाना मही दस्मस्य मातरा समीची ॥

स्ती॒र्णा अ॑स्य सं॒हतो॑ वि॒श्वरू॑पा घृ॒तस्य॒ योनौ॑ स्र॒वथे॒ मधू॑नाम् । अस्थु॒रत्र॑ धे॒नव॒: पिन्व॑माना म॒ही द॒स्मस्य॑ मा॒तरा॑ समी॒ची ॥

stīrṇā́ asya saṃható viśvarū́pā ghṛtásya yónau sraváthe mádhūnām | ásthur átra dhenávaḥ pínvamānā mahī́ dasmásya mā́tarā samīcī́ ||

Spread out for him are the many-formed powers gathered together; in the womb of the clarified light the sweetnesses flow. Here stand the nourishing streams, swelling with increase—two great Mothers of the Wonder-Worker, moving in one accord.

स्ती॒र्णाः । अ॒स्य॒ । स॒म्ऽहतः॑ । वि॒श्वऽरू॑पा । घृ॒तस्य॑ । योनौ॑ । स्र॒वथे॑ । मधू॑नाम् । अस्थुः॑ । अत्र॑ । धे॒नवः॑ । पिन्व॑मानाः । म॒ही इति॑ । द॒स्मस्य॑ । मा॒तरा॑ । स॒मी॒ची इति॑ स॒म्ऽई॒ची ॥स्तीर्णाः । अस्य । सम्हतः । विश्वरूपा । घृतस्य । योनौ । स्रवथे । मधूनाम् । अस्थुः । अत्र । धेनवः । पिन्वमानाः । मही इति । दस्मस्य । मातरा । समीची इति सम्ईची ॥stīrṇāḥ | asya | sam-hataḥ | viśva-rūpā | ghṛtasya | yonau | sravathe | madhūnām | asthuḥ | atra | dhenavaḥ | pinvamānāḥ | mahī iti | dasmasya | mātarā | samīcī itisam-īcī

स्तीर्णाःspread out, strewn
स्तीर्णाः:
Kartā (with implied ‘are’ describing the subject)
TypeAdjective
Root√स्तॄ (स्तरणे) / स्तीर्ण (PPP)
अस्यof him/it
अस्य:
Sambandha (genitive: ‘of him/it’)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
संहतःcompacted, joined together
संहतः:
Viśeṣaṇa (qualifier of an implied masculine subject, e.g., अग्निः)
TypeAdjective
Rootसम्-√हन् (हनने) / संहत (PPP)
विश्व-रूपाःof all forms, manifold
विश्व-रूपाः:
Kartā (co-referential with ‘स्तीर्णाः’)
TypeAdjective
Rootविश्व + रूप (समास-प्रातिपदिक)
घृतस्यof ghee, clarified butter
घृतस्य:
Sambandha (genitive: ‘of ghee’)
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
योनौin the womb/source/receptacle
योनौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
स्रवथेin the flowing/streaming (place/state of flow)
स्रवथे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Root√स्रु (स्रवणे) / स्रवथ (नाम-प्रातिपदिक)
मधूनाम्of sweet juices, of honeyed (liquids)
मधूनाम्:
Sambandha (genitive: ‘of honeys/sweet juices’)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
अस्थुःthey stood/they have taken their stand
अस्थुः:
Kriyā (finite verb)
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठति) — Vedic aorist form
अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
धेनवःmilch-cows (cows)
धेनवः:
Kartā
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
पिन्वमानाःbeing made to swell, being stimulated/impelled (to give milk)
पिन्वमानाः:
Kartā (with धेनवः; participle describing the subject)
TypeParticiple (Adjectival)
Root√पिव्/पि (प्रीणने/पिन्वने) — पिन्वमान (शतृ/शानच्-प्रत्यय, आत्मनेपद)
महीgreat, mighty
मही:
Viśeṣaṇa (qualifier of ‘मातरा’ as a dual pair conceived as a great one/majestic)
TypeAdjective
Rootमही (प्रातिपदिक)
दस्मस्यof the wondrous/skillful one (Agni)
दस्मस्य:
Sambandha (genitive: ‘of the wondrous one’)
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootदस्म (प्रातिपदिक; epithet)
मातराthe two mothers
मातरा:
Kartā
TypeNoun
Rootमातर् (प्रातिपदिक)
समीचीfacing/coming together, united, meeting
समीची:
Viśeṣaṇa (qualifier of ‘मातरा’)
TypeAdjective
Rootसमीचि (प्रातिपदिक)