HomeRig VedaMandala 3Sukta 1Mantra 16
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Sukta 3.1

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

उपक्षेतारस्तव सुप्रणीतेऽग्ने विश्वानि धन्या दधानाः । सुरेतसा श्रवसा तुञ्जमाना अभि ष्याम पृतनायूँरदेवान् ॥

उ॒प॒क्षे॒तार॒स्तव॑ सुप्रणी॒तेऽग्ने॒ विश्वा॑नि॒ धन्या॒ दधा॑नाः । सु॒रेत॑सा॒ श्रव॑सा॒ तुञ्ज॑माना अ॒भि ष्या॑म पृतना॒यूँरदे॑वान् ॥

upa-kṣetā́ras táva supranīté ’gne víśvāni dhányā dádhānāḥ | surétasā śrávasā túñjamānā abhí syāma pṛtanāyū́ṃr ádevān ||

May we be dwellers near you, O Agni, under your good leading, holding all the felicities. Pressing forward with noble seed of force and with fame, may we overcome the battle-seekers who are without the divine.

उ॒प॒ऽक्षे॒तारः॑ । तव॑ । सु॒ऽप्र॒नी॒ते॒ । अ॒ग्ने॒ । विश्वा॑नि । धन्या॑ । दधा॑नाः । सु॒ऽरेत॑सा । श्रव॑सा । तुञ्ज॑मानाः । अ॒भि । स्या॒म॒ । पृ॒त॒ना॒ऽयून् । अदे॑वान् ॥उपक्षेतारः । तव । सुप्रनीते । अग्ने । विश्वानि । धन्या । दधानाः । सुरेतसा । श्रवसा । तुञ्जमानाः । अभि । स्याम । पृतनायून् । अदेवान् ॥upa-kṣetāraḥ | tava | su-pranīte | agne | viśvāni | dhanyā | dadhānāḥ | su-retasā | śravasā | tuñjamānāḥ | abhi | syāma | pṛtanāyūn | adevān

उपक्षेतारः(they) dwell near / are resident attendants
उपक्षेतारः:
Kartā
TypeNoun
Rootउप-क्षि (धातु) → उपक्षेतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
तवof you / your
तव:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुप्रणीतेO well-guiding / well-led
सुप्रणीते:
सम्बोधन
TypeAdjective (used vocatively)
Rootसु-प्र-नी (धातु) → सुप्रणीत (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
विश्वानिall (things)
विश्वानि:
Karma
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)
धन्यानिprosperous goods / auspicious riches
धन्यानि:
Karma
TypeAdjective (substantivized)
Rootधन्य (विशेषण-प्रातिपदिक)
दधानाःplacing, bestowing, holding
दधानाः:
Kartā
TypeParticiple
Rootधा (धातु) → दधाना (शतृ/शानच् कृदन्त)
सुरेतसाwith good seed/impulse; with good generative power
सुरेतसा:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootसु-रेतस् (प्रातिपदिक)
श्रवसाwith fame / glory
श्रवसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootश्रवस् (प्रातिपदिक)
तुञ्जमानाःurging on, impelling
तुञ्जमानाः:
Kartā
TypeParticiple
Rootतुञ्ज्/तुञ्जय् (धातु, ‘to urge/press on’) → तुञ्जमान (शानच् कृदन्त)
अभिtowards, against
अभि:
(directional/goal marker with verb)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
स्यामmay we be / may we become
स्याम:
(main verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु) → स्याम (विधिलिङ्)
पृतनायून्battle-foes / fighters
पृतनायून्:
Karma
TypeNoun/Adjective (substantivized)
Rootपृतना-यु (प्रातिपदिक; ‘battle-seeking/hostile in battle’)
अदेवान्godless (ones), non-divine enemies
अदेवान्:
Karma
TypeAdjective (substantivized)
Rootअ-देव (प्रातिपदिक)