HomeRig VedaMandala 3Sukta 1Mantra 14
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 3.1

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

बृहन्त इद्भानवो भाऋजीकमग्निं सचन्त विद्युतो न शुक्राः । गुहेव वृद्धं सदसि स्वे अन्तरपार ऊर्वे अमृतं दुहानाः ॥

बृ॒हन्त॒ इद्भा॒नवो॒ भाऋ॑जीकम॒ग्निं स॑चन्त वि॒द्युतो॒ न शु॒क्राः । गुहे॑व वृ॒द्धं सद॑सि॒ स्वे अ॒न्तर॑पा॒र ऊ॒र्वे अ॒मृतं॒ दुहा॑नाः ॥

bṛhántá id bhānávo bhā́-ṛjīkam agníṃ sacanta vidyúto ná śukrā́ḥ | guhévá vṛddháṃ sádasi své antár apā́ra ūrvé amṛ́taṃ dúhānāḥ ||

The vast beams cleave to Agni the radiant, like bright lightnings. As one grown in a secret chamber within his own seat, they milk the immortal in the boundless wideness.

बृ॒हन्तः॑ । इत् । भा॒नवः॑ । भाःऽऋ॑जीकम् । अ॒ग्निम् । स॒च॒न्त॒ । वि॒ऽद्युतः॑ । न । शु॒क्राः । गुहा॑ऽइव । वृ॒द्धम् । सद॑सि । स्वे । अ॒न्तः । अ॒पा॒रे । ऊ॒र्वे । अ॒मृतम् । दुहा॑नाः ॥बृहन्तः । इत् । भानवः । भाःऋजीकम् । अग्निम् । सचन्त । विद्युतः । न । शुक्राः । गुहाइव । वृद्धम् । सदसि । स्वे । अन्तः । अपारे । ऊर्वे । अमृतम् । दुहानाः ॥bṛhantaḥ | it | bhānavaḥ | bhāḥ-ṛjīkam | agnim | sacanta | vi-dyutaḥ | na | śukrāḥ | guhāiva | vṛddham | sadasi | sve | antaḥ | apāre | ūrve | amṛtam | duhānāḥ

बृहन्तःgreat, lofty (ones)
बृहन्तः:
Kartā
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक; √बृह् ‘to grow, be great’)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात) < इद्
भानवःradiant ones; beams/flames
भानवः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootभानु (प्रातिपदिक) अथवा भानु-वत् (भानु + वत्) ‘having radiance’
भाऋजीकम्the shining/bright (one) (epithet)
भाऋजीकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभाऋजीक (प्रातिपदिक; वैदिक विशेषण)
अग्निम्Agni (fire)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सचन्तेthey accompany / attend
सचन्ते:
TypeVerb
Root√सच् (सचँ) ‘to accompany, follow, cling to’
विद्युतःlightnings
विद्युतः:
Kartā (उपमान-रूपेण) / Adverbial simile
TypeNoun
Rootविद्युत् (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
शुक्राःbright, pure, shining
शुक्राः:
Kartā (उपमान-रूपेण)
TypeAdjective
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
गुहाa cave, hiding-place
गुहा:
Adhikaraṇa (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootगुहा (प्रातिपदिक)
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (उपमा-निपात)
वृद्धम्grown, strengthened
वृद्धम्:
Karma (अग्निम्-विशेषणम्)
TypeAdjective (past participle used adjectivally)
Rootवृद्ध (कृदन्त/विशेषण; √वृध् ‘to grow, increase’)
सदसिin the seat/assembly; in the dwelling
सदसि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसदस् (प्रातिपदिक)
स्वेin his/its own
स्वे:
Adhikaraṇa
TypeAdjective/Pronoun
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्तर्within
अन्तर्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअन्तर् (अव्यय/उपसर्गसदृश; ‘within’)
अपारःboundless; not to be crossed
अपारः:
Kartā (अग्निः/सः)
TypeAdjective
Rootअ- + पार (प्रातिपदिक) ‘not crossing; boundless’
ऊर्वेin the wide expanse
ऊर्वे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootऊर्वी (प्रातिपदिक) ‘wide expanse’
अमृतम्the immortal (drink); ambrosia
अमृतम्:
Karma
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
दुहानाःmilking, drawing (forth)
दुहानाः:
Kartā
TypeParticiple (present middle)
Root√दुह् (दुहँ) ‘to milk’