Mantra 3
Sukta 2.8
Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava) (traditional attribution for RV 2.8)
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
य उ श्रिया दमेष्वा दोषोषसि प्रशस्यते । यस्य व्रतं न मीयते ॥
Samhita Patha (IAST)
य उ॑ श्रि॒या दमे॒ष्वा दो॒षोषसि॑ प्रश॒स्यते॑ । यस्य॑ व्र॒तं न मीय॑ते ॥
Transliteration
yá u oṃ́ íti śriyā́ dameṣv ā́ doṣóṣasi praśasyáte | yásya vratáṃ ná mī́yate ||
Translation
He who, with his splendour, is praised in the homes at night and at dawn; whose law of working does not diminish—Agni, steadfast in the rhythm of Truth.
Padapatha (Word Analysis)
यः । ऊँ॒ इति॑ । श्रि॒या । दमे॑षु । आ । दो॒षा । उ॒षसि॑ । प्र॒ऽश॒स्यते॑ । यस्य॑ । व्र॒तम् । न । मीय॑ते ॥यः । ऊँ इति । श्रिया । दमेषु । आ । दोषा । उषसि । प्रशस्यते । यस्य । व्रतम् । न । मीयते ॥yaḥ | oṃ iti | śriyā | dameṣu | ā | doṣā | uṣasi | pra-śasyate | yasya | vratam | na | mīyate
Word by Word
यःwho (he)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उindeed, surely
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
श्रियाby/with splendor, prosperity
श्रिया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootश्री- (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
दमेṣuin the houses, in the home(s)
दमेṣu:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदम- (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)
आtowards, unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
दोषा-उषसिat night-and-dawn (i.e., in the night and at dawn)
दोषा-उषसि:
Adhikaraṇa
TypeNoun (dual compound-like coordination)
Rootदोषा- (स्त्री) + उषस्- (स्त्री)
प्रशस्यतेis praised
प्रशस्यते:
—
TypeVerb
Root√शंस् (स्तुतौ) + प्र
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
व्रतम्vow, ordinance, fixed law
व्रतम्:
Kartā
TypeNoun
Rootव्रत- (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-निपात)
मीयतेis measured; is limited
मीयते:
—
TypeVerb
Root√मा (माने/मितौ; here ‘to be measured/limited’)