Mantra 1
Sukta 2.7
Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
श्रेष्ठं यविष्ठ भारताग्ने द्युमन्तमा भर । वसो पुरुस्पृहं रयिम् ॥
Samhita Patha (IAST)
श्रेष्ठं॑ यविष्ठ भार॒ताग्ने॑ द्यु॒मन्त॒मा भ॑र । वसो॑ पुरु॒स्पृहं॑ र॒यिम् ॥
Transliteration
śréṣṭhaṃ yaviṣṭha bhāratā́gne dyumántam ā́ bhara | váso puruspṛ́haṃ rayím ||
Translation
O Agni of the Bharatas, O youngest and best, bring to us the luminous wealth—O good one—the abundance greatly desired (the fullness that many seek).
Padapatha (Word Analysis)
श्रेष्ठ॑म् । य॒वि॒ष्ठ॒ । भा॒र॒त॒ । अग्ने॑ । द्यु॒ऽमन्त॑म् । आ । भ॒र॒ । वसो॒ इति॑ । पु॒रु॒ऽस्पृह॑म् । र॒यिम् ॥श्रेष्ठम् । यविष्ठ । भारत । अग्ने । द्युमन्तम् । आ । भर । वसो इति । पुरुस्पृहम् । रयिम् ॥śreṣṭham | yaviṣṭha | bhārata | agne | dyu-mantam | ā | bhara | vaso iti | puru-spṛham | rayim
Word by Word
श्रेष्ठम्the best
श्रेष्ठम्:
Karma
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक; √श्रि/श्रय् ‘to lean on, excel’ > श्रेयस्/श्रेष्ठ superl.)
यविष्ठO youngest (most youthful)
यविष्ठ:
(Sambodhana; संबोधितः)
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootयविष्ठ (प्रातिपदिक; युवा/युवन् ‘young’ का superl. ‘youngest/most youthful’)
भारतO Bhārata (Agni of the Bharatas)
भारत:
(Sambodhana; संबोधितः)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootभारत (प्रातिपदिक; भरत-वंश/भरत-सम्बन्धी; अग्नेः विशेषणम्)
अग्नेO Agni
अग्ने:
(Sambodhana; संबोधितः)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
द्यु॒मन्तम्splendid, radiant
द्यु॒मन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootद्यु॒मन्त् (प्रातिपदिक; द्युमत् ‘bright, splendid’ < द्युत्/द्युत् ‘to shine’)
आhither, towards (us)
आ:
(क्रियाविशेषण; दिशासूचक)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
भरbring!
भर:
(क्रिया; आज्ञा)
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
वसोO good one / O wealthy one
वसो:
(Sambodhana; संबोधितः)
TypeNoun (vocative epithet)
Rootवसु (प्रातिपदिक)
पुरुस्पृहम्much-coveted, greatly desired
पुरुस्पृहम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपुरु- + स्पृह (प्रातिपदिक; स्पृह ‘desire/longing’ < √स्पृह् ‘to desire’) → पुरुस्पृह ‘much-desired’
रयिम्wealth, bounty
रयिम्:
Karma
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)