Mantra 5
Sukta 2.41
Rishi: Gṛtsamada
Devata: Mitra–Varuṇa
Chandas: Trishtubh
Samhita Patha (Devanagari)
राजानावनभिद्रुहा ध्रुवे सदस्युत्तमे । सहस्रस्थूण आसाते ॥
Samhita Patha (IAST)
राजा॑ना॒वन॑भिद्रुहा ध्रु॒वे सद॑स्युत्त॒मे । स॒हस्र॑स्थूण आसाते ॥
Transliteration
rājānāv anabhí-druhā dhruvé sádasy uttamé | sahásra-sthūṇā āsāte ||
Translation
The two kings, unbetraying, sit firm in the highest seat of the assembly, upheld by a thousand pillars—powers of stable sovereignty in the soul’s council.
Padapatha (Word Analysis)
राजा॑नौ । अन॑भिऽद्रुहा । ध्रु॒वे । सद॑सि । उ॒त्ऽत॒मे । स॒हस्र॑ऽस्थूणे । आ॒सा॒ते॒ इति॑ ॥राजानौ । अनभिद्रुहा । ध्रुवे । सदसि । उत्तमे । सहस्रस्थूणे । आसाते इति ॥rājānau | anabhi-druhā | dhruve | sadasi | ut-tame | sahasra-sthūṇe | āsāteiti
Word by Word
राजानौtwo kings (the two sovereigns)
राजानौ:
Kartā
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) < √राज् (दीप्तौ/राज्ये)
अनभिद्रुहाnot injuring/hostile (harmless)
अनभिद्रुहा:
Kartā
TypeAdjective
Rootअन- + अभिद्रुह् (प्रातिपदिक; from √द्रुह् ‘to harm, be hostile’ with अभि)
ध्रुवेin the fixed/firm (place/state)
ध्रुवे:
Adhikaraṇa
TypeAdjective (used substantively/locatively)
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
सदसिin the assembly (sacrificial session)
सदसि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसदस् (प्रातिपदिक)
उत्तमेin the highest/best
उत्तमे:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक; superlative of उद्/उत् + तम)
सहस्रस्थूणाः(those) of a thousand pillars / thousand-pillared (ones)
सहस्रस्थूणाः:
Kartā
TypeNoun (compound) / Adjective used substantively
Rootसहस्र- + स्थूणा (प्रातिपदिक)
आसातेthey two sit/are seated
आसाते:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√आस् (उपवेशने/आसने) — Vedic middle