Mantra 19
Sukta 2.41
Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Agni (and the paired ritual power implied by dual—commonly Idā in this closing sequence)
Chandas: Triṣṭubh (shorter third pāda; requires scan)
Samhita Patha (Devanagari)
प्रेतां यज्ञस्य शम्भुवा युवामिदा वृणीमहे । अग्निं च हव्यवाहनम् ॥
Samhita Patha (IAST)
प्रेतां॑ य॒ज्ञस्य॑ श॒म्भुवा॑ यु॒वामिदा वृ॑णीमहे । अ॒ग्निं च॑ हव्य॒वाह॑नम् ॥
Transliteration
prétāṁ yajñásya śambhúvā yuvā́m idā́ vṛṇīmahe | agníṁ ca havya-vā́hanam ||
Translation
Go forth for the sacrifice as the two powers of peace and well-being; you two we choose today—Idā the right inspiration, and Agni the carrier of the offering—so the inner rite may advance without distortion.
Padapatha (Word Analysis)
प्र । इ॒ता॒म् । य॒ज्ञस्य॑ । श॒म्ऽभुवा॑ । यु॒वाम् । इत् । आ । वृ॒णी॒म॒हे॒ । अ॒ग्निम् । च॒ । ह॒व्य॒ऽवाह॑नम् ॥प्र । इताम् । यज्ञस्य । शम्भुवा । युवाम् । इत् । आ । वृणीमहे । अग्निम् । च । हव्यवाहनम् ॥pra | itām | yajñasya | śam-bhuvā | yuvām | it | ā | vṛṇīmahe | agnim | ca | havya-vāhanam
Word by Word
प्रेताम्(you two) go forth / proceed
प्रेताम्:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-इ (धातु √इ ‘गमन’) → प्रेत (कृदन्त-प्रातिपदिक) अथवा ‘प्र-इ’ का आदेशात्मक रूप (द्विवचन)
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
शम्भुवाas the two beneficent ones
शम्भुवा:
करण (instrumental: ‘as/with beneficent (ones)’)
TypeNoun/Adjective
Rootशम्भु (प्रातिपदिक; ‘कल्याण-कर्ता/हितकारी’)
युवाम्you two
युवाम्:
कर्म (object of वृणीमहे)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इदाhere / now
इदा:
अधिकारण (काल/देश-निर्देश) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootइद्/इदम् (वैदिक अव्यय ‘इह/अत्र/इदानीम्’ अर्थे)
वृणीमहेwe choose / we invoke
वृणीमहे:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (धातु √वृ ‘वरणे/चयन’)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म (object, coordinated with हव्यवाहनम्)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच
हव्यवाहनम्the oblation-bearer
हव्यवाहनम्:
कर्म (Agni as ‘the oblation-carrier’)
TypeNoun/Adjective
Rootहव्य-वाहन (समास; हव्य ‘हवनीय द्रव्य’ + वाहन ‘वहन्/वाहक’)