HomeRig VedaMandala 2Sukta 41Mantra 16
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Sukta 2.41

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Sarasvatī
Chandas: Tr̥ṣṭubh/Jagatī interface (the hymn section to Sarasvatī often moves in longer meters; exact pada-count requires full metrical scan)

अम्बितमे नदीतमे देवितमे सरस्वति । अप्रशस्ता इव स्मसि प्रशस्तिमम्ब नस्कृधि ॥

अम्बि॑तमे॒ नदी॑तमे॒ देवि॑तमे॒ सर॑स्वति । अ॒प्र॒श॒स्ता इ॑व स्मसि॒ प्रश॑स्तिमम्ब नस्कृधि ॥

ámbi-tame nadī́-tame dévi-tame sárasvati | apraśastā́ iva smasi práśastim amba nas kṛdhi ||

O most Mother, most River, most Goddess—Sarasvatī: as though unpraised we are; O Mother, make for us the praise that is true, the right recognition that uplifts the soul into its wideness.

अम्बि॑ऽतमे । नदी॑ऽतमे । देवि॑ऽतमे । सर॑स्वति । अ॒प्र॒श॒स्ताःऽइ॑व । स्म॒सि॒ । प्रऽश॑स्तिम् । अ॒म्ब॒ । नः॒ । कृ॒धि॒ ॥अम्बितमे । नदीतमे । देवितमे । सरस्वति । अप्रशस्ताःइव । स्मसि । प्रशस्तिम् । अम्ब । नः । कृधि ॥ambi-tame | nadī-tame | devi-tame | sarasvati | apraśastāḥ-iva | smasi | pra-śastim | amba | naḥ | kṛdhi

अम्बितमेO most motherly one
अम्बितमे:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative, with superlative suffix)
Rootअम्बा (प्रातिपदिक) + -तम (तमप्-प्रत्यय)
नदीतमेO best of rivers
नदीतमे:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective (vocative, superlative)
Rootनदी (प्रातिपदिक) + -तम (तमप्-प्रत्यय)
देवितमेO most divine (goddess)
देवितमे:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective (vocative, superlative)
Rootदेवी (प्रातिपदिक) + -तम (तमप्-प्रत्यय)
सरस्वतिO Sarasvatī
सरस्वति:
सम्बोधन
TypeNoun (proper name)
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
अप्रशस्ताःunpraised, not celebrated
अप्रशस्ताः:
कर्तृ-विशेषण (अस्मद्-समूहस्य)
TypeAdjective (past passive participle used adjectivally)
Rootअ-प्र-शंस् (धातु √शंस् ‘to praise’) → प्रशस्त (कृदन्त, PPP) with privative अ-
इवas if, like
इव:
उपमान/निपात (comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव
स्मसिwe are
स्मसि:
सम्बन्ध/अस्तित्व-क्रिया (अस्मद् कर्ता)
TypeVerb
Rootअस् (धातु √अस् ‘to be’)
प्रशस्तिम्praise, renown
प्रशस्तिम्:
कर्म (कृधि-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootप्र-शंस् (धातु √शंस्) → प्रशस्ति (स्त्री. भाववाचक संज्ञा)
अम्बO mother
अम्ब:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअम्बा (प्रातिपदिक)
नःfor us / our
नः:
सम्प्रदान/अधिकार (beneficiary/for us; genitive of concern)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
कृधिmake, grant
कृधि:
क्रिया (आज्ञा; कर्ता = त्वम्/सरस्वती)
TypeVerb
Rootकृ (धातु √कृ ‘to make, do’)