HomeRig VedaMandala 2Sukta 4Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 2.4

Rishi: Gṛtsamada
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; needs metrical verification)

आ यो वना तातृषाणो न भाति वार्ण पथा रथ्येव स्वानीत् । कृष्णाध्वा तपू रण्वश्चिकेत द्यौरिव स्मयमानो नभोभिः ॥

आ यो वना॑ तातृषा॒णो न भाति॒ वार्ण प॒था रथ्ये॑व स्वानीत् । कृ॒ष्णाध्वा॒ तपू॑ र॒ण्वश्चि॑केत॒ द्यौरि॑व॒ स्मय॑मानो॒ नभो॑भिः ॥

ā́ yó vánā tatṛṣāṇó ná bhāti vā́rṇa pathā́ rathyéva svānīt | kṛṣṇā́dhvā tapú raṇváś ciketa dyáur iva smáyamāno nábho-bhiḥ ||

He who, thirsting, shines not in the woods, yet is led along a path like a chariot-road, following his own sound. On the black way, his heat knows its delight; like heaven smiling with its clouds, he reveals himself.

आ । यः । वना॑ । त॒तृ॒षा॒णः । न । भाति॑ । वाः । न । प॒था । रथ्या॑ऽइव । स्वा॒नी॒त् । कृ॒ष्णऽअ॑ध्वा । तपुः॑ । र॒ण्वः । चि॒के॒त॒ । द्यौःऽइ॑व । स्मय॑मानः । नभः॑ऽभिः ॥आ । यः । वना । ततृषाणः । न । भाति । वाः । न । पथा । रथ्याइव । स्वानीत् । कृष्णअध्वा । तपुः । रण्वः । चिकेत । द्यौःइव । स्मयमानः । नभःभिः ॥ā | yaḥ | vanā | tatṛṣāṇaḥ | na | bhāti | vāḥ | na | pathā | rathyāiva | svānīt | kṛṣṇa-adhvā | tapuḥ | raṇvaḥ | ciketa | dyauḥ-iva | smayamānaḥ | nabhaḥ-bhiḥ

towards, hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / ā (preverb)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वनाwoods, forests
वना:
Karma
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
तातृषाणःeagerly longing, thirsting
तातृषाणः:
Kartā (यः के विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootतृष् (धातु) → तातृषाण (कृदन्त, परिपूर्ण/रेडुप्लिकेटेड परस्मैपदीय-प्रत्ययान्त)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
भातिshines, appears
भाति:
Kriyā
TypeVerb
Rootभा (धातु)
वार्णम्colour, lustre
वार्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
पथाby the path, along the way
पथा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपथ् (प्रातिपदिक)
रथ्येवlike a chariot-road
रथ्येव:
Adhikaraṇa/Upamā (उपमान-प्रयोग)
TypeAdjective + Indeclinable
Rootरथ्य (प्रातिपदिक) + इव (निपात)
स्वानीत्sounded, resounded
स्वानीत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootस्वा (धातु ‘स्वा/स्वन’ = ध्वनिते) → स्वानीत् (वेदिक रूप; 3sg injunctive/aorist-like)
कृष्णाध्वाthe dark path (dark way)
कृष्णाध्वा:
Kartā (अथवा विषयः)
TypeCompound (Adj+Noun)
Rootकृष्ण (विशेषण-प्रातिपदिक) + अध्वन् (प्रातिपदिक)
तपूःheat, glow (ardour)
तपूः:
Kartā/विषयः
TypeNoun
Rootतपु (प्रातिपदिक)
रण्वःdelightful, charming
रण्वः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootरण्व (विशेषण-प्रातिपदिक)
चिकेतhas perceived, has become manifest/known
चिकेत:
Kriyā
TypeVerb
Rootचित् (धातु) → चिकेत (परिपूर्ण/रेडुप्लिकेटेड परफेक्ट)
द्यौःheaven, the sky
द्यौः:
Kartā/Upamāna
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
स्मयमानःsmiling
स्मयमानः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootस्मि (धातु) → स्मयमान (वर्तमान कृदन्त)
नभोभिःwith the clouds / with the skies
नभोभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootनभस् (प्रातिपदिक)