HomeRig VedaMandala 2Sukta 37Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 2.37

Rishi: Gṛtsamada (attributed seer of much of Mandala 2; hymn-context suggests the Gṛtsamada cycle)
Devata: Aśvins (dual; invoked as vājinīvasū, arriving by chariot, drinking Soma)
Chandas: Trishtubh (11-syllable cadence typical for many RV 2.x invocations; this verse fits the triṣṭubh movement)

अर्वाञ्चमद्य यय्यं नृवाहणं रथं युञ्जाथामिह वां विमोचनम् । पृङ्क्तं हवींषि मधुना हि कं गतमथा सोमं पिबतं वाजिनीवसू ॥

अ॒र्वाञ्च॑म॒द्य य॒य्यं॑ नृ॒वाह॑णं॒ रथं॑ युञ्जाथामि॒ह वां॑ वि॒मोच॑नम् । पृ॒ङ्क्तं ह॒वींषि॒ मधु॒ना हि कं॑ ग॒तमथा॒ सोमं॑ पिबतं वाजिनीवसू ॥

arvā́ñcam adyá yáyyaṃ nṛ-vā́haṇaṃ ráthaṃ yuñjāthām ihá vāṃ vi-mócanam | pṛṅktáṃ havī́ṃṣi mádhunā hí kaṃ gátam áthā sómaṃ pibatam vājinīvasū ||

Yoke today the forward-coming chariot that bears the human being, for your release and wide working here. Mix the offerings with the honeyed sweetness; come indeed to this our call, and then drink the Soma, O you who are rich in plenitudes of force.

अ॒र्वाञ्च॑म् । अ॒द्य । य॒य्य॑म् । नृ॒ऽवाह॑नम् । रथ॑म् । यु॒ञ्जा॒था॒म् । इ॒ह । वा॒म् । वि॒ऽमोच॑नम् । पृ॒ङ्क्तम् । ह॒वींषि । म॒धु॒ना । आ । हि । क॒म् । ग॒तम् । अथ॑ । सोम॑म् । पि॒ब॒त॒म् । वा॒जि॒नी॒व॒सू॒ इति॑ वाजिनीऽवसू ॥अर्वाञ्चम् । अद्य । यय्यम् । नृवाहनम् । रथम् । युञ्जाथाम् । इह । वाम् । विमोचनम् । पृङ्क्तम् । हवींषि । मधुना । आ । हि । कम् । गतम् । अथ । सोमम् । पिबतम् । वाजिनीवसू इति वाजिनीवसू ॥arvāñcam | adya | yayyam | nṛ-vāhanam | ratham | yuñjāthām | iha | vām | vi-mocanam | pṛṅktam | havīṃṣi | madhunā | ā | hi | kam | gatam | atha | somam | pibatam | vājinīvasūitivājinī-vasū

अर्वाञ्चम्hitherward (turned toward us)
अर्वाञ्चम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअर्वाञ्च् (प्रातिपदिक) < अवर्/अर्व् ‘नीचे/इधर’ + अञ्च् ‘मुख/दिशा’
अद्यtoday, now
अद्य:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
यय्यम्swift-going, fit to go
यय्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootयय्य (प्रातिपदिक) < √या ‘गमन’ (ययि/यय्य ‘going, to be driven/going swiftly’)
नृवाहणम्man-bearing (bearing heroes/men)
नृवाहणम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootनृ-वाहण (प्रातिपदिक) < नृ ‘पुरुष’ + √वह् ‘वहन’
रथम्chariot
रथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
युञ्जाथाम्yoke (you two)!
युञ्जाथाम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√युज् (युजँ) ‘योजन/युग्मन’
इहhere
इह:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
वाम्of you two / you two
वाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) / कर्म (यदि द्वितीया)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
विमोचनम्release, unyoking (loosening)
विमोचनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवि-मोचन (प्रातिपदिक) < वि + √मुच् ‘मोचन’
पृङ्क्तम्mix, blend (you two)!
पृङ्क्तम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√पृच्/पृङ्क् (वेदिक) ‘मिश्रण/संयोजन’
हवींषिoblations
हवींषि:
कर्म
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
मधुनाwith honey/sweetness
मधुना:
करण
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
(सम्बन्ध/बलार्थ)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
कम्whom/which
कम्:
कर्म
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गतम्gone, come (having gone)
गतम्:
कर्म/विशेषण
TypeParticiple
Root√गम् ‘गमन’ → गत (कृदन्त)
अथthen
अथ:
(सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
सोमम्Soma (the pressed drink)
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
पिबतम्drink (you two)!
पिबतम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√पा ‘पान’
वाजिनीवसूO Vājinīvasū (you two rich in prize/strength)
वाजिनीवसू:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootवाजिनी-वसु (समास-प्रातिपदिक) < वाजिनी ‘possessing prize/strength, having steeds’ + वसु ‘good/wealthy’