HomeRig VedaMandala 2Sukta 36Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 2.36

Rishi: Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 2.36 within the Vasiṣṭha family corpus of Maṇḍala 2)
Devata: Indra (with Soma-offering emphasis; ritual roles Hotṛ etc. foreground the Soma-yajña frame)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 2.36; requires metrical verification against pada counts)

तुभ्यं हिन्वानो वसिष्ट गा अपोऽधुक्षन्त्सीमविभिरद्रिभिर्नरः । पिबेन्द्र स्वाहा प्रहुतं वषट्कृतं होत्रादा सोमं प्रथमो य ईशिषे ॥

तुभ्यं॑ हिन्वा॒नो व॑सिष्ट॒ गा अ॒पोऽधु॑क्षन्त्सी॒मवि॑भि॒रद्रि॑भि॒र्नर॑: । पिबे॑न्द्र॒ स्वाहा॒ प्रहु॑तं॒ वष॑ट्कृतं हो॒त्रादा सोमं॑ प्रथ॒मो य ईशि॑षे ॥

túbhyaṃ hinvānáḥ vasiṣṭa gā́ apo ’dhúkṣant sīm aví-bhir ádri-bhir nárāḥ | píbéndra svā́hā prá-hutaṃ váṣaṭ-kṛtaṃ hotrā́d ā́ sómaṃ prathamó yá ī́śiṣe ||

For thee, O Indra, the inspired movements urge on; the luminous Rays (cows) and the Waters are milked out for thee by the powers of the ascent, by the pressing-stones, by the striving men. Drink, O Indra, the Soma offered with svāhā, poured forth and sealed by vaṣaṭ; from the Hotṛ’s word take the Soma—thou who first hast mastery and initiatory command.

तुभ्य॑म् । हि॒न्वा॒नः । व॒सि॒ष्ट॒ । गाः । अ॒पः । अधु॑क्षन् । सी॒म् । अवि॑ऽभिः । अद्रि॑ऽभिः । नरः॑ । पिब॑ । इ॒न्द्र॒ । स्वाहा॑ । प्रऽहु॑तम् । वष॑ट्ऽकृतम् । हो॒त्रात् । आ । सोम॑म् । प्र॒थ॒मः । यः । ईशि॑षे ॥तुभ्यम् । हिन्वानः । वसिष्ट । गाः । अपः । अधुक्षन् । सीम् । अविभिः । अद्रिभिः । नरः । पिब । इन्द्र । स्वाहा । प्रहुतम् । वषट्कृतम् । होत्रात् । आ । सोमम् । प्रथमः । यः । ईशिषे ॥tubhyam | hinvānaḥ | vasiṣṭa | gāḥ | apaḥ | adhukṣan | sīm | avi-bhiḥ | adri-bhiḥ | naraḥ | piba | indra | svāhā | pra-hutam | vaṣaṭ-kṛtam | hotrāt | ā | somam | prathamaḥ | yaḥ | īśiṣe

तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिन्वानःimpelling / urging on
हिन्वानः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (Adjective)
Root√हिन्/हिव् (हिनोति ‘प्रेरयति, चलयति’)
वसिष्ठO Vasiṣṭha
वसिष्ठ:
सम्बोधन
TypeNoun (Proper)
Rootवसिष्ठ (ऋषि-नाम, प्रातिपदिक)
गाःcows
गाः:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अपःwaters
अपः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
अधुक्षन्they milked / they drew forth
अधुक्षन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√दुह् (दोग्धि ‘दुहति, क्षरयति’)
सीम्indeed / just / straightway
सीम्:
(निपात; बल/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootसीम् (निपात/अव्यय)
अविभिःwith sheep (as means)
अविभिः:
करण
TypeNoun
Rootअवि (प्रातिपदिक; ‘भेड़/अवि’)
अद्रिभिःwith pressing-stones
अद्रिभिः:
करण
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक; ‘पत्थर, सोम-पीषण-शिला’)
नरःmen
नरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
पिबdrink
पिब:
क्रिया
TypeVerb
Root√पा (पिबति ‘पानं करोति’)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (Proper)
Rootइन्द्र (देव-नाम, प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā (ritual exclamation)
स्वाहा:
(यज्ञीय-उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/यज्ञीय-उद्गार)
प्रहुतम्well-offered
प्रहुतम्:
कर्म (सोमस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Rootप्र-√हु (हवति ‘आह्वयति/जुहोति’) → प्रहुत (कृदन्त)
वषट्कृतम्made with the vaṣaṭ-call / vaṣaṭ-accompanied
वषट्कृतम्:
कर्म (सोमस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Rootवषट् + √कृ (करोति) → वषट्कृत (कृदन्त)
होत्रात्from the hotṛ’s office / from the recitation
होत्रात्:
अपादान
TypeNoun
Rootहोत्रा (प्रातिपदिक; ‘होतृ-कार्य/होत्रा’)
सोमम्Soma (drink)
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
प्रथमःthe first
प्रथमः:
कर्तृ (यः इति सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun (Relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईशिषेyou rule / you have mastery
ईशिषे:
क्रिया
TypeVerb
Root√ईश् (ईष्टे/ईशते ‘शासते, प्रभवति’)