HomeRig VedaMandala 2Sukta 35Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 2.35

Rishi: Gṛtsamada (traditional)
Devata: Apāṃ Napāt
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अपां नपादा ह्यस्थादुपस्थं जिह्मानामूर्ध्वो विद्युतं वसानः । तस्य ज्येष्ठं महिमानं वहन्तीर्हिरण्यवर्णाः परि यन्ति यह्वीः ॥

अ॒पां नपा॒दा ह्यस्था॑दु॒पस्थं॑ जि॒ह्माना॑मू॒र्ध्वो वि॒द्युतं॒ वसा॑नः । तस्य॒ ज्येष्ठं॑ महि॒मानं॒ वह॑न्ती॒र्हिर॑ण्यवर्णा॒: परि॑ यन्ति य॒ह्वीः ॥

apā́ṃ napā́dā́ hy ásthād upásthaṃ jihmā́nām ūrdhvó vidyútaṃ vásānaḥ | tásya jyéṣṭhaṃ mahimā́naṃ váhantīr híraṇya-varṇāḥ pári yanti yahvī́ḥ ||

The Child of the Waters has indeed taken his seat in the lap of the winding streams, upright, wearing lightning as his raiment. Bearing his supreme greatness, the mighty waters of golden hue move all around him.

अ॒पाम् । नपा॑त् । आ । हि । अस्था॑त् । उ॒पऽस्थ॑म् । जि॒ह्माना॑म् । ऊ॒र्ध्वः । वि॒द्युत॑म् । वसा॑नः । तस्य॑ । ज्येष्ठ॑म् । म्हि॒मानम् । वह॑न्तीः । हिर॑ण्यऽवर्णाः । परि॑ । य॒न्ति॒ । य॒ह्वीः ॥अपाम् । नपात् । आ । हि । अस्थात् । उपस्थम् । जिह्मानाम् । ऊर्ध्वः । विद्युतम् । वसानः । तस्य । ज्येष्ठम् । म्हिमानम् । वहन्तीः । हिरण्यवर्णाः । परि । यन्ति । यह्वीः ॥apām | napāt | ā | hi | asthāt | upa-stham | jihmānām | ūrdhvaḥ | vidyutam | vasānaḥ | tasya | jyeṣṭham | mhimānam | vahantīḥ | hiraṇya-varṇāḥ | pari | yanti | yahvīḥ

अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘अपां’ = ‘जलानाम्’
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) ‘जल’
नपात्the offspring/son (Apāṃ Napāt)
नपात्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनपात् (प्रातिपदिक) ‘पुत्र/वंशज’
towards, forth
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
अस्थात्stood up, arose
अस्थात्:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्था (धातु) ‘तिष्ठति/स्थितिः’
उपस्थम्the lap/abode, the near place
उपस्थम्:
कर्म (गत्यर्थे/प्राप्त्यर्थे) — ‘उपस्थम्’ = ‘आश्रयम्/समीपम्’
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक) ‘अङ्क/समीप/आश्रय’
जिह्मानाम्of the winding/crooked (waters/streams)
जिह्मानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘जिह्मानाम् (अपाम्)’
TypeAdjective
Rootजिह्म (प्रातिपदिक) ‘तिर्यक्/वक्र’
ऊर्ध्वःupright, rising
ऊर्ध्वः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक) ‘उन्नत’
विद्युतम्lightning, radiance
विद्युतम्:
कर्म (वसानः इत्यस्य) — ‘विद्युतम्’ = ‘दीप्तिम्/प्रभाम्’
TypeNoun
Rootविद्युत् (प्रातिपदिक) ‘विद्युत्/दीप्ति’
वसानःwearing, clothed in
वसानः:
कर्तृ (कर्तृ-सम्बद्धः) — ‘(सः) वसानः’
TypeParticiple
Rootवस् (धातु) ‘वस्त्रे धारयति/आच्छादयति’ → वसान (कृदन्त) वर्तमानकाले
तस्यof him/its
तस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ज्येष्ठम्the greatest
ज्येष्ठम्:
कर्म (वहन्तीः इत्यस्य) — ‘ज्येष्ठम् (महिमानम्)’
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक) ‘श्रेष्ठ/प्रथम’
महिमानम्majesty, greatness
महिमानम्:
कर्म (वहन्तीः)
TypeNoun
Rootमहिमन् (प्रातिपदिक) ‘महत्त्व/महिमा’
वहन्तीःbearing, carrying
वहन्तीः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootवह् (धातु) ‘वहति/धारयति/नयति’ → वहन्ती (कृदन्त) वर्तमानकाले
हिरण्यवर्णाःgolden-colored
हिरण्यवर्णाः:
कर्तृ-विशेषण (वहन्तीः/यन्ति)
TypeAdjective
Rootहिरण्य-वर्ण (समास-प्रातिपदिक) ‘स्वर्णवर्ण’
परिaround
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
यन्तिthey go, move
यन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु) ‘गच्छति’
यह्वीःthe mighty/impetuous (streams)
यह्वीः:
कर्तृ (हिरण्यवर्णाः वहन्तीः … यन्ति) — आपः/नद्यः
TypeNoun/Adjective
Rootयह्वी (प्रातिपदिक) ‘वेगवती/महती (नदी)’