HomeRig VedaMandala 2Sukta 34Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 2.34

Rishi: Gṛtsamada (Gṛtsamada Bhārgava) (traditional attribution for RV 2.34)
Devata: Maruts (Rudriyas)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 2.34; each pāda ~11 syllables)

धारावरा मरुतो धृष्ण्वोजसो मृगा न भीमास्तविषीभिरर्चिनः । अग्नयो न शुशुचाना ऋजीषिणो भृमिं धमन्तो अप गा अवृण्वत ॥

धा॒रा॒व॒रा म॒रुतो॑ धृ॒ष्ण्वो॑जसो मृ॒गा न भी॒मास्तवि॑षीभिर॒र्चिन॑: । अ॒ग्नयो॒ न शु॑शुचा॒ना ऋ॑जी॒षिणो॒ भृमिं॒ धम॑न्तो॒ अप॒ गा अ॑वृण्वत ॥

dhārāvarā́ marúto ghṛ́ṣṇvójaso mṛgā́ ná bhīmā́s táviṣībhir arcínaḥ | agnáyo ná śuśucānā́ ṛjīṣíṇo bhṛmíṃ dhámanto ápa gā́ avṛṇvata ||

The Maruts, pouring their streaming powers, of vehement strength, like fearsome wild beings, blaze with their might. Like kindled Fires, flaming and straight-driving, they blow away the obstruction and uncover the Rays (cows) from the concealment.

धा॒रा॒व॒राः । म॒रुतः॑ । घृ॒ष्णुऽओ॑जसः । मृ॒गाः । न । भी॒माः । तवि॑षीभिः । अ॒र्चिनः॑ । अ॒ग्नयः॑ । न । शु॒शु॒चा॒नाः । ऋ॒जी॒षिणः॑ । भृमि॑म् । धम॑न्तः । अप॑ । गाः । अ॒वृ॒ण्व॒त॒ ॥धारावराः । मरुतः । घृष्णुओजसः । मृगाः । न । भीमाः । तविषीभिः । अर्चिनः । अग्नयः । न । शुशुचानाः । ऋजीषिणः । भृमिम् । धमन्तः । अप । गाः । अवृण्वत ॥dhārāvarāḥ | marutaḥ | ghṛṣṇu-ojasaḥ | mṛgāḥ | na | bhīmāḥ | taviṣībhiḥ | arcinaḥ | agnayaḥ | na | śuśucānāḥ | ṛjīṣiṇaḥ | bhṛmim | dhamantaḥ | apa | gāḥ | avṛṇvata

धारावराstreaming, having torrents
धारावरा:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृसम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootधारा- + वर (प्रातिपदिक) (धारावत्/धारावर ‘धाराओं/धाराओं से युक्त, प्रवाहयुक्त’)
मरुतःthe Maruts
मरुतः:
Kartā
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
धृष्ण्वोजसःof bold/impetuous might
धृष्ण्वोजसः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootधृष्णु- + ओजस् (समास/प्रातिपदिक) ‘धृष्णु-ओजस्’
मृगाःlike wild beasts
मृगाः:
Kartā (उपमा/विशेषणभाव)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
भीमाःterrible, awe-inspiring
भीमाः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
तविषीभिःwith (their) powers/impulses
तविषीभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootतविषी (प्रातिपदिक)
अर्चिनःshining, flaming
अर्चिनः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअर्चिन् (प्रातिपदिक; ‘अर्च्’ से ‘ज्वलन्/दीप्तिमान्’)
अग्नयःlike fires
अग्नयः:
Kartā (उपमा/विशेषणभाव)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
शुशुचानाःblazing, glowing
शुशुचानाः:
Kartā (विशेषण)
TypeParticiple
Rootशुच् (धातु) → शुशुचान (कृदन्त; परिप्रसारित/तीव्र-दीप्ति अर्थ)
ऋजीषिणःdusty, with whirling dust
ऋजीषिणः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootऋजीषिन् (प्रातिपदिक; ‘ऋजीष’ = धूलि/पराग/रेणु, ‘युक्त’)
भृमिम्the whirling (dust)/eddy
भृमिम्:
Karma
TypeNoun
Rootभृमि (प्रातिपदिक)
धमन्तःblowing
धमन्तः:
Kartā
TypeParticiple
Rootधम् (धातु) → धमन्त् (कृदन्त; शतृ)
अपaway
अप:
TypeIndeclinable
Rootअप (अव्यय/उपसर्ग)
गाःthe cows
गाः:
Karma
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अवृण्वतthey uncovered/released
अवृण्वत:
Kriyā
TypeVerb
Rootवृ (धातु; ‘आवरण/वरण/वृणुते’ से; यहाँ ‘अप-’ के साथ ‘अपावृण्वत’ = ‘खोल दिया/उद्घाटित किया’)