HomeRig VedaMandala 2Sukta 32Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 2.32

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)
Chandas: Triṣṭubh

अस्य मे द्यावापृथिवी ऋतायतो भूतमवित्री वचसः सिषासतः । ययोरायुः प्रतरं ते इदं पुर उपस्तुते वसूयुर्वां महो दधे ॥

अ॒स्य मे॑ द्यावापृथिवी ऋताय॒तो भू॒तम॑वि॒त्री वच॑स॒: सिषा॑सतः । ययो॒रायु॑: प्रत॒रं ते इ॒दं पु॒र उप॑स्तुते वसू॒युर्वां॑ म॒हो द॑धे ॥

asyá mé dyāvā-pṛthivī ṛtāyató bhūtám avitrī́ vácasaḥ sisāsatáḥ | yayór ā́yuḥ prá-taraṃ té idáṃ púra úpastute vasūyúrvāṃ mahó dadhé ||

For this my utterance, may Heaven and Earth—moving in the way of ṛta—become protectors, desiring to strengthen the word. Of whom the life is the more forward, before them I place this act of praise; seeking the plenitudes, I found in you a great wideness.

अ॒स्य । मे॒ । द्या॒वा॒पृ॒थि॒वी॒ इति॑ । ऋ॒त॒ऽय॒तः । भू॒तम् । अ॒वि॒त्री इति॑ । वच॑सः । सिसा॑सतः । ययोः॑ । आयुः॑ । प्र॒ऽत॒रम् । ते॒ इति॑ । इ॒दम् । पु॒रः । उप॑स्तुते॒ इत्युप॑ऽस्तुते । व॒सु॒ऽयुः । वा॒ । म॒हः । द॒धे॒ ॥अस्य । मे । द्यावापृथिवी इति । ऋतयतः । भूतम् । अवित्री इति । वचसः । सिसासतः । ययोः । आयुः । प्रतरम् । ते इति । इदम् । पुरः । उपस्तुते इत्युपस्तुते । वसुयुः । वा । महः । दधे ॥asya | me | dyāvāpṛthivī iti | ṛta-yataḥ | bhūtam | avitrī iti | vacasaḥ | sisāsataḥ | yayoḥ | āyuḥ | pra-taram | teiti | idam | puraḥ | upastuteity upa-stute | vasu-yuḥ | vā | mahaḥ | dadhe

अस्यof this (man/poet); of him
अस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य
मेto me; my
मे:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (to me / of me)
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम) → मे
द्यावापृथिवीHeaven-and-Earth (the two)
द्यावापृथिवी:
कर्तृ
TypeNoun (dual compound)
Rootद्यावा-पृथिवी (द्वन्द्व-समास; द्यौस् + पृथिवी)
ऋताय॒तःof the one who strives for ṛta (cosmic order)
ऋताय॒तः:
सम्बन्ध (qualifying genitive)
TypeAdjective/Participle
Rootऋत (प्रातिपदिक) + यत् (कृदन्त-प्रत्यय) → ऋतायत्
भूतम्become; having become; made
भूतम्:
कर्म (with implied ‘made/placed’)
TypeParticiple (past passive)
Rootभू (धातु) → भूत (कृदन्त, क्त)
अवित्रीprotectresses (two)
अवित्री:
कर्तृ (apposition to द्यावापृथिवी)
TypeNoun (agent)
Rootअवि-तृ (प्रातिपदिक; from √अव ‘protect’ + तृ/तृन् agentive) → अवितृ
वचसःof speech; of the hymn
वचसः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
सिषासतःof the two who desire to teach/guide
सिषासतः:
सम्बन्ध (genitive with ययोः)
TypeVerb-participle
Root√शास् (to instruct/command) with desiderative सि-षास-; present participle
ययोःof which two; of whom (two)
ययोः:
सम्बन्ध
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम) → ययोः
आयुःlife; lifetime
आयुः:
कर्तृ (of प्रतरम् as predicate/qualifier)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
प्रतरम्further; longer; more extended
प्रतरम्:
विशेषण
TypeAdjective/Adverb (comparative)
Rootप्रतर (comparative from प्र ‘forward’)
तेof you
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम) → ते
इदम्this
इदम्:
कर्म (object of दधे)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
पुरःin front; before
पुरः:
अधिकरण (locative sense: ‘in front’)
TypeIndeclinable
Rootपुरस् (अव्यय/उपसर्गार्थ) → पुरः
उपस्तुतेhe praises; he worships
उपस्तुते:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्तु (to praise) with उप-; middle present
वसूयुःdesiring wealth
वसूयुः:
कर्तृ (apposition to implied ‘he’)
TypeAdjective/Noun
Rootवसु (wealth) + यु (desiderative/possessive adj. suffix) → वसूयु
वाम्you two
वाम्:
कर्म/सम्बन्ध (you two, as object/goal)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (2nd pers. pronoun) → वाम्
महोgreat (thing); greatness
महो:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) → महः/महो (Vedic form)
दधेhe has placed; he has set (forth)
दधे:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (to place/put) perfect middle