HomeRig VedaMandala 2Sukta 3Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 2.3

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Sarasvatī, Ilā, Bhāratī (speech/inspiration triad)
Chandas: Triṣṭubh

सरस्वती साधयन्ती धियं न इळा देवी भारती विश्वतूर्तिः । तिस्रो देवीः स्वधया बर्हिरेदमच्छिद्रं पान्तु शरणं निषद्य ॥

सर॑स्वती सा॒धय॑न्ती॒ धियं॑ न॒ इळा॑ दे॒वी भार॑ती वि॒श्वतू॑र्तिः । ति॒स्रो दे॒वीः स्व॒धया॑ ब॒र्हिरेदमच्छि॑द्रं पान्तु शर॒णं नि॒षद्य॑ ॥

sárasvatī sādháyantī dhíyaṃ na iḷā́ devī́ bhā́ratī viśvá-tūrtiḥ | tísro devī́ḥ svadháyā barhír idám acchídraṃ pāntu śaráṇaṃ niṣádya ||

Sarasvatī, accomplishing our inspired thought; and Ilā the goddess, Bhāratī who brings the all-fulfilling movement—these three goddesses, by their own sustaining power, taking their seat on this sacred grass, may guard for us the unbroken refuge.

सर॑स्वती । सा॒धय॑न्ती । धिय॑म् । नः॒ । इळा॑ । दे॒वी । भार॑ती । वि॒श्वऽतू॑र्तिः । ति॒स्रः । दे॒वीः । स्व॒धया॑ । ब॒र्हिः । आ । इ॒दम् । अच्छि॑द्रम् । पा॒न्तु॒ । श॒र॒णम् । नि॒ऽसद्य॑ ॥सरस्वती । साधयन्ती । धियम् । नः । इळा । देवी । भारती । विश्वतूर्तिः । तिस्रः । देवीः । स्वधया । बर्हिः । आ । इदम् । अच्छिद्रम् । पान्तु । शरणम् । निसद्य ॥sarasvatī | sādhayantī | dhiyam | naḥ | iḷā | devī | bhāratī | viśva-tūrtiḥ | tisraḥ | devīḥ | svadhayā | barhiḥ | ā | idam | acchidram | pāntu | śaraṇam | ni-sadya

सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootसरस्वती- (प्रातिपदिक; सरस् ‘सरोवर/जल’ + वती)
साshe
सा:
कर्तृ (सरस्वती-समनाधिकरण)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
साधयन्तीaccomplishing, effecting
साधयन्ती:
कर्तृ (सरस्वती-समनाधिकरण)
TypeParticiple (verbal adjective)
Root√साध् (साधने) → साधयति (णिच्) ; वर्तमान कृदन्त
धियम्thought, prayer, inspired insight
धियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधि- (प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
इळाIḷā
इळा:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
TypeNoun (proper)
Rootइळा- (प्रातिपदिक)
देवीgoddess
देवी:
कर्तृ (इळा-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootदेवी- (प्रातिपदिक; देव-)
भारतीBhāratī
भारती:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
TypeNoun (proper)
Rootभारती- (प्रातिपदिक)
विश्वतूर्तिःall-aiding / giving help on all sides
विश्वतूर्तिः:
कर्तृ (समनाधिकरण; देवीनां विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootविश्वतूर्ति- (प्रातिपदिक; विश्व- ‘सर्व’ + तूर्ति- ‘सहाय/रक्षा/उद्धार’)
तिस्रःthree
तिस्रः:
कर्तृ (देवीः-विशेषणम्)
TypeNumeral (adjectival)
Rootत्रि- (संख्याप्रातिपदिक)
देवीःgoddesses
देवीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेवी- (प्रातिपदिक)
स्वधयाby (their) own power / by svadhā
स्वधया:
करण
TypeNoun
Rootस्वधा- (प्रातिपदिक)
बर्हिःthe sacred grass (barhis)
बर्हिः:
कर्म
TypeNoun
Rootबर्हिस्- (प्रातिपदिक)
इदम्this
इदम्:
कर्म (बर्हिः-विशेषण/समनाधिकरण)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
अच्छिद्रम्unbroken, without flaw
अच्छिद्रम्:
कर्म (शरणम्-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअ-छिद्र- (प्रातिपदिक; नञ् + छिद्र)
पान्तुmay they protect
पान्तु:
कर्तृ (तिस्रो देवीः)
TypeVerb
Root√पा (रक्षणे)
शरणम्refuge, shelter
शरणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशरण- (प्रातिपदिक)
निषद्यhaving sat down / taking seat
निषद्य:
क्रियाविशेषण (पान्तु-क्रियायाः पूर्वकालनिर्देशः)
TypeGerund (indeclinable)
Rootनि-√सद् (उपवेशने) ; क्त्वा-प्रत्यय (ल्यप्) अव्ययीभाव