HomeRig VedaMandala 2Sukta 3Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 2.3

Rishi: Gṛtsamada (traditional attribution for RV 2.3)
Devata: Agni (with ritual auxiliaries: Vanaspati, Śamitṛ)
Chandas: Triṣṭubh (probable; needs metrical verification)

वनस्पतिरवसृजन्नुप स्थादग्निर्हविः सूदयाति प्र धीभिः । त्रिधा समक्तं नयतु प्रजानन्देवेभ्यो दैव्यः शमितोप हव्यम् ॥

वन॒स्पति॑रवसृ॒जन्नुप॑ स्थाद॒ग्निर्ह॒विः सू॑दयाति॒ प्र धी॒भिः । त्रिधा॒ सम॑क्तं नयतु प्रजा॒नन्दे॒वेभ्यो॒ दैव्य॑: शमि॒तोप॑ ह॒व्यम् ॥

vánaspátir ava-sṛjánn úpa sthād agnír havíḥ sūdayāti prá dhī́bhiḥ | tridhā́ sámaktaṃ nayatu prajā́nán devébhyo daívyáḥ śamitópa havyám ||

May Vanaspati, releasing (the offering-wood), stand near; and Agni, with our awakened thoughts, prepare the oblation. Knowing the right order, may the divine Shamitṛ lead the offering—well-mixed in threefold ways—up to the Gods.

वन॒स्पतिः॑ । अ॒व॒ऽसृ॒जन् । उप॑ । स्था॒त् । अ॒ग्निः । ह॒विः । सू॒द॒या॒ति॒ । प्र । धी॒भिः । त्रिधा॑ । सम्ऽअ॑क्तम् । न॒य॒तु॒ । प्र॒ऽजा॒नन् । दे॒वेभ्यः॒ । दैव्यः॑ । श॒मि॒ता । उप॑ । ह॒व्यम् ॥वनस्पतिः । अवसृजन् । उप । स्थात् । अग्निः । हविः । सूदयाति । प्र । धीभिः । त्रिधा । सम्अक्तम् । नयतु । प्रजानन् । देवेभ्यः । दैव्यः । शमिता । उप । हव्यम् ॥vanaspatiḥ | ava-sṛjan | upa | sthāt | agniḥ | haviḥ | sūdayāti | pra | dhībhiḥ | tridhā | sam-aktam | nayatu | pra-jānan | devebhyaḥ | daivyaḥ | śamitā | upa | havyam

वनस्पतिःthe lord of the forest (sacrificial tree/wood)
वनस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवनस्पति- (प्रातिपदिक) < वन + पति
अवसृजन्released, let down
अवसृजन्:
क्रिया (कर्तृ=वनस्पतिः)
TypeVerb
Rootअव√सृज् (सृज्) धातु
उपnear, towards
उप:
उपपद (दिशा/समीप)
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
स्थात्stood, was placed
स्थात्:
क्रिया (कर्तृ=वनस्पतिः)
TypeVerb
Root√स्था धातु
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
हविःthe oblation
हविः:
कर्म
TypeNoun
Rootहविस्- (प्रातिपदिक)
सूदयातिcooks, ripens, prepares
सूदयाति:
क्रिया (कर्तृ=अग्निः)
TypeVerb
Root√सूद् धातु
प्रforth, forward
प्र:
उपपद (प्रवृत्ति/प्रकर्ष)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
धीभिःwith thoughts/insights (hymns)
धीभिः:
करण
TypeNoun
Rootधी- (प्रातिपदिक)
त्रिधाin three ways, threefold
त्रिधा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootत्रिधा (अव्यय; त्रि + धा)
समक्तम्well-anointed/mixed
समक्तम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective/Participle
Rootसमक्त- (कृदन्त; सम् + √अञ्ज्/अक्त ‘smeared/anointed’)
नयतुlet him lead/carry
नयतु:
क्रिया (कर्तृ=अग्निः/अभिप्रेतः)
TypeVerb
Root√नी धातु
प्रजानन्knowing, discerning
प्रजानन्:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective/Participle
Rootप्रजानन् (कृदन्त; प्र + √ज्ञा, शतृ-प्रत्यय ‘knowing’)
देवेभ्यःto the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
दैव्यःdivine
दैव्यः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदैव्य- (प्रातिपदिक)
शमिताthe preparer (ritual butcher/arranger of the offering)
शमिता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootशमितृ- (प्रातिपदिक; √शम् ‘to pacify/prepare’ → ‘slaughterer/preparer’)
उपtowards, up to
उप:
उपपद (समीप/प्रति)
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
हव्यम्the offering to be offered
हव्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहव्य- (प्रातिपदिक)