HomeRig VedaMandala 2Sukta 29Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 2.29

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Ādityas (especially Varuṇa and Mitra)
Chandas: Triṣṭubh

धृतव्रता आदित्या इषिरा आरे मत्कर्त रहसूरिवागः । शृण्वतो वो वरुण मित्र देवा भद्रस्य विद्वाँ अवसे हुवे वः ॥

धृत॑व्रता॒ आदि॑त्या॒ इषि॑रा आ॒रे मत्क॑र्त रह॒सूरि॒वाग॑: । शृ॒ण्व॒तो वो॒ वरु॑ण॒ मित्र॒ देवा॑ भ॒द्रस्य॑ वि॒द्वाँ अव॑से हुवे वः ॥

dhṛtávratā ādítyā íṣirā āré mátkarta rahasū́r ivā́gaḥ | śṛṇvató vo váruṇa mítra devā bhadrásya vidvā́n ávase huve vaḥ ||

O Ādityas, holders of the steadfast law, impetuous powers—keep far from me the secret fault that moves like a hidden impulse. Hearing, O divine Varuṇa and Mitra, knowing the good, I call you for help.

धृत॑ऽव्रताः । आदि॑त्याः । इषि॑राः । आ॒रे । मत् । क॒र्त॒ । र॒ह॒सूःऽइ॑व । आगः॑ । शृ॒ण्व॒तः । वः॒ । वरु॑ण । मित्र॑ । देवाः॑ । भ॒द्रस्य॑ । वि॒द्वान् । अव॑से । हु॒वे॒ । वः॒ ॥धृतव्रताः । आदित्याः । इषिराः । आरे । मत् । कर्त । रहसूःइव । आगः । शृण्वतः । वः । वरुण । मित्र । देवाः । भद्रस्य । विद्वान् । अवसे । हुवे । वः ॥dhṛta-vratāḥ | ādityāḥ | iṣirāḥ | āre | mat | karta | rahasūḥ-iva | āgaḥ | śṛṇvataḥ | vaḥ | varuṇa | mitra | devāḥ | bhadrasya | vidvān | avase | huve | vaḥ

धृतव्रताः(you) steadfast in vows / firm in ordinances
धृतव्रताः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootधृत-व्रत (धृ ‘धारणे’ + व्रत) प्रातिपदिक
आदित्याःĀdityas (solar deities)
आदित्याः:
कर्तृ (सम्बोधनार्थे अपि)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
इषिराःvigorous, strong, impetuous
इषिराः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootइषिर (प्रातिपदिक)
आरेfar away, at a distance
आरे:
अधिकारण (भावे: ‘दूरम्’)
TypeIndeclinable
Rootआरे (अव्यय)
मत्कर्तO doer/agent for me; O my maker/helper
मत्कर्त:
सम्बोधन
TypeNoun (compound)
Rootमत् + कर्तृ (कृ ‘करणे’ → कर्तृ) प्रातिपदिक
रहसूरिवागःwhose speech/utterance moves in secrecy; secret-counselled/hidden-speaking
रहसूरिवागः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण देवेषु)
TypeNoun/Adjective (bahuvrīhi-like epithet)
Rootरहसू-रि-वाग (रहसू ‘गुप्त/रहस्य’ + रि (रि/री ‘गत्यर्थ’/‘प्रेरणे’—उपसर्गीय-तत्पुरुषभावः) + वाग् ‘वच्’ प्रातिपदिक) समास
शृण्वतःof (me) listening / while (I) listen
शृण्वतः:
कर्तृ (कृदन्त-कर्तृ; सम्बन्ध-षष्ठी)
TypeParticiple
Rootशृ (धातु) → शृण्वत् (वर्तमान कृदन्त, शतृ)
वःof you / your
वः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वरुणO Varuṇa
वरुण:
सम्बोधन
TypeNoun (deity name)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
मित्रO Mitra
मित्र:
सम्बोधन
TypeNoun (deity name)
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
देवाःO gods
देवाः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
भद्रस्यof the good (thing), of welfare
भद्रस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective (substantivized)
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
कर्तृ (हुवे इत्यस्य)
TypeParticiple (adjectival)
Rootविद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त, क्तवतु-प्रत्ययार्थ ‘knowing’)
अवसेfor help/protection
अवसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक; ‘help, protection’)
हुवेI call/invoke
हुवे:
क्रिया
TypeVerb
Rootहू (धातु ‘आह्वाने’)
वःyou (all)
वः:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)