HomeRig VedaMandala 2Sukta 27Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 2.27

Rishi: Gṛtsamada (traditional)
Devata: Ādityas (collective)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

त्री रोचना दिव्या धारयन्त हिरण्ययाः शुचयो धारपूताः । अस्वप्नजो अनिमिषा अदब्धा उरुशंसा ऋजवे मर्त्याय ॥

त्री रो॑च॒ना दि॒व्या धा॑रयन्त हिर॒ण्यया॒: शुच॑यो॒ धार॑पूताः । अस्व॑प्नजो अनिमि॒षा अद॑ब्धा उरु॒शंसा॑ ऋ॒जवे॒ मर्त्या॑य ॥

trī́ rocánā divyā́ dhārayanta hiraṇyáyāḥ śúcayo dhā́ra-pūtāḥ | ásvapnajo ani-míṣā ádabdhā uru-śáṃsā ṛjáve mártyāya ||

They uphold the three divine luminous realms—golden, pure, clarified in their flow. Unborn of sleep, unblinking, unfailing, wide in their beneficence, they are for the straight-going mortal a vast field of praise and help.

त्री । रो॒च॒ना । दि॒व्या । धा॒र॒य॒न्त॒ । हि॒र॒ण्ययाः॑ । शुच॑यः । धार॑ऽपूताः । अस्व॑प्न्ऽअजः । अ॒नि॒ऽमि॒षाः । अद॑ब्धाः । उ॒रु॒ऽशंसाः॑ । ऋ॒जवे॑ । मर्त्या॑य ॥त्री । रोचना । दिव्या । धारयन्त । हिरण्ययाः । शुचयः । धारपूताः । अस्वप्न्अजः । अनिमिषाः । अदब्धाः । उरुशंसाः । ऋजवे । मर्त्याय ॥trī | rocanā | divyā | dhārayanta | hiraṇyayāḥ | śucayaḥ | dhāra-pūtāḥ | asvapn-ajaḥ | ani-miṣāḥ | adabdhāḥ | uru-śaṃsāḥ | ṛjave | martyāya

त्रीthree
त्री:
विशेषण (कर्तृ/कर्म-सम्बन्धी)
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
रोचनाःluminous realms / lights
रोचनाः:
कर्म (धा-क्रिया का)
TypeNoun
Rootरोचना (प्रातिपदिक; √रुच् ‘दीप्तौ’ से)
दिव्याःheavenly, divine
दिव्याः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक; दिव् ‘द्युतौ/स्वर्गे’ से)
धारयन्तthey uphold / they support
धारयन्त:
क्रिया (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeVerb
Root√धृ (धारणे)
हिरण्ययाःgolden
हिरण्ययाः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootहिरण्यय (प्रातिपदिक; हिरण्य ‘gold’ + -य)
शुचयःpure, bright
शुचयः:
कर्तृ (धारयन्त के)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
धारपूताःpurified/cleansed by the stream (of libation)
धारपूताः:
कर्तृ (धारयन्त के)
TypeAdjective (compound)
Rootधारपूत (प्रातिपदिक; ‘धार’ + ‘पूत’ (√पू ‘पवने/शोधने’ क्त))
अस्वप्नजःunborn of sleep / sleepless
अस्वप्नजः:
कर्तृ (धारयन्त के)
TypeAdjective
Rootअस्वप्नज (प्रातिपदिक; a- + स्वप्न + ज ‘born’, √जन्)
अनिमिषाःunblinking
अनिमिषाः:
कर्तृ (धारयन्त के)
TypeAdjective
Rootअनिमिष (प्रातिपदिक; a- + निमिष ‘blink’)
अदब्धाःunharmed, unbeguiled
अदब्धाः:
कर्तृ (धारयन्त के)
TypeAdjective
Rootअदब्ध (प्रातिपदिक; a- + दब्ध ‘deceived/overcome’, √दभ्/दम्भ्)
उरुशंसाःof wide/great renown; widely praised
उरुशंसाः:
कर्तृ (धारयन्त के)
TypeAdjective/Noun (bahuvrīhi-like epithet)
Rootउरुशंस (प्रातिपदिक; उरु ‘wide, great’ + शंस ‘praise’, √शंस्)
ऋजवेfor the upright/straight
ऋजवे:
सम्प्रदान (हितार्थे: ‘for the straight/upright one’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootऋजु (प्रातिपदिक)
मर्त्यायfor the mortal (man)
मर्त्याय:
सम्प्रदान (हितार्थे: ‘for the mortal’)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)