HomeRig VedaMandala 2Sukta 27Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 2.27

Rishi: Gṛtsamada (traditional)
Devata: Ādityas (esp. Aryaman, Varuṇa, Mitra)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

तिस्रो भूमीर्धारयन्त्रीँरुत द्यून्त्रीणि व्रता विदथे अन्तरेषाम् । ऋतेनादित्या महि वो महित्वं तदर्यमन्वरुण मित्र चारु ॥

ति॒स्रो भूमी॑र्धारय॒न्त्रीँरु॒त द्यून्त्रीणि॑ व्र॒ता वि॒दथे॑ अ॒न्तरे॑षाम् । ऋ॒तेना॑दित्या॒ महि॑ वो महि॒त्वं तद॑र्यमन्वरुण मित्र॒ चारु॑ ॥

tísro bhū́mīr dhārayant rī́ṃr uta dyū́n trī́ṇi vratā́ vidáthe antár eṣām | ṛténa ādityā́ máhi vo mahitváṃ tád aryaman varuṇa mitra cā́ru ||

You uphold the three earths and also the three luminous heavens; within your assembly your triple laws are set. By ṛta, O Ādityas, great is your greatness—this is a beautiful working of you, O Aryaman, Varuṇa, Mitra.

ति॒स्रः । भूमीः॑ । धा॒र॒य॒न् । त्रीन् । उ॒त । द्यून् । त्रीणि॑ । व्र॒ता । वि॒दथे॑ । अ॒न्तः । ए॒षा॒म् । ऋ॒तेन॑ । आ॒दि॒त्याः॒ । महि॑ । वः॒ । म॒हि॒ऽत्वम् । तत् । अ॒र्य॒म॒न् । व॒रु॒ण॒ । मि॒त्र॒ । चारु॑ ॥तिस्रः । भूमीः । धारयन् । त्रीन् । उत । द्यून् । त्रीणि । व्रता । विदथे । अन्तः । एषाम् । ऋतेन । आदित्याः । महि । वः । महित्वम् । तत् । अर्यमन् । वरुण । मित्र । चारु ॥tisraḥ | bhūmīḥ | dhārayan | trīn | uta | dyūn | trīṇi | vratā | vidathe | antaḥ | eṣām | ṛtena | ādityāḥ | mahi | vaḥ | mahi-tvam | tat | aryaman | varuṇa | mitra | cāru

तिस्रःthree
तिस्रः:
विशेषण (कर्म/कर्मधारय-सम्बन्धः) भूमीः इति
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → तिसृ
भूमीःthe earths / the three earth-realms
भूमीः:
कर्म
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
धारयन्त्रीःsupporting, upholding
धारयन्त्रीः:
विशेषण (भूमीः) — कर्मणि विशेषणम्
TypeAdjective (agent noun)
Rootधृ (धातु) → धारयन्तृ (कर्तृ-प्रातिपदिक, वर्तमान-प्रत्ययान्त)
उतand also
उत:
समुच्चय/अन्वय-निपात
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
द्यून्त्रीणि(those) sustaining the heavens / the luminous realms
द्यून्त्रीणि:
कर्म (व्रतानि इति विशेषण-सम्बन्धः) अथवा कर्म-समुच्चयः
TypeNoun/Adjective (agent noun)
Rootद्यु (प्रातिपदिक ‘द्यौ/द्युन्’ ‘sky/day’) + -न्तृ (कर्तृ-प्रातिपदिक) → द्यून्तृ
व्रतानिordinances, sacred laws
व्रतानि:
कर्म
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
विदथेin the rite/assembly (vidatha)
विदथे:
अधिकरण (स्थान/अवसर) — ‘विदथे’ = ‘यज्ञ-सभा/विधि-समये’
TypeNoun
Rootविदथ (प्रातिपदिक)
अन्तरेषाम्of/among them, between them
अन्तरेषाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘among/between them’
TypeAdjective/Pronoun-like (relational)
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
ऋतेनby ṛta (cosmic order/truth)
ऋतेन:
करण
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
आदित्याःthe Ādityas
आदित्याः:
कर्तृ (सम्बोधन/प्रथमा-कर्तृप्रयोगः) — ‘O Ādityas’
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
महिgreatly, mighty
महि:
क्रियाविशेषण (स्तुति-प्रकारः) अथवा विशेषणम्
TypeIndeclinable (adverbial)
Rootमहि (अव्यय/विशेषण-प्रयोगः; ‘मह्’ भावे)
वःof you, your
वः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘your’
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
महित्वम्greatness, majesty
महित्वम्:
कर्तृ/विषय (स्तुत्य-वस्तु) — ‘your greatness (is)’
TypeNoun
Rootमहित्व (प्रातिपदिक; महत् + त्व)
तत्that
तत्:
विषय/कर्म (अनुवाद्य-निर्देशः) — ‘that’
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
अर्यमन्O Aryaman
अर्यमन्:
सम्बोधन
TypeNoun (deity name)
Rootअर्यमन् (प्रातिपदिक)
वरुणO Varuṇa
वरुण:
सम्बोधन
TypeNoun (deity name)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
मित्रO Mitra
मित्र:
सम्बोधन
TypeNoun (deity name)
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
चारुfair, gracious, lovely
चारु:
सम्बोधन-विशेषण
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक)