Rig Veda 2.27.3 — Mandala 2, Sukta 27, Mantra 3

Sukta 2.27

Rishi: Gṛtsamada (Āṅgirasa)

Devata: Ādityas

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

त आदित्यास उरवो गभीरा अदब्धासो दिप्सन्तो भूर्यक्षाः । अन्तः पश्यन्ति वृजिनोत साधु सर्वं राजभ्यः परमा चिदन्ति ॥

Transliteration

tá ādityā́sa urávo gabhīrā́ adábdhāso dípsanto bhū́ry-akṣāḥ | antáḥ paśyanti vṛjinóta sādhú sárvaṃ rājábhyaḥ paramā́ cíd ánti ||

Translation

Those Ādityas are wide and deep, not to be deceived, desiring to guard, with many eyes. They see within the crooked and the straight, the whole; even what is supreme they reach—kings who know the inner truth of things.

Word by Word

• ते: they (those)
• ते: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आदित्याः: Ādityas
• आदित्याः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)

• उरवः: broad, wide
• उरवः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: उरु (प्रातिपदिक)

• गभीराः: deep, profound
• गभीराः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: गभीर (प्रातिपदिक)

• अदब्धासः: unbeguiled, uninjured, unassailable
• अदब्धासः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: अदब्ध (प्रातिपदिक; न-उपसर्गयुक्तः)

• दिप्सन्तः: seeking to harm (the wicked), intent on catching
• दिप्सन्तः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: दिप्स् (धातु; desiderative sense ‘to wish to harm/deceive’)

• भूरि: much, abundant
• भूरि: विशेषण (अव्यय-विशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: भूरि (अव्यय/निपात; परिमाणवाचक)

• अक्षाः: many-eyed (having many eyes)
• अक्षाः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: अक्ष (प्रातिपदिक)

• अन्तः: within, inwardly
• अन्तः: अधिकारण (भावे)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तर् (अव्यय/उपसर्गार्थे)

• पश्यन्ति: they see
• पश्यन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दृश् (पश्य-आदेशः)

• वृजिनोत: of the evil, of the crooked (sin)
• वृजिनोत: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वृजिन (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• साधु: right, good
• साधु: कर्म
• Type: Adjective
• Root: साधु (प्रातिपदिक; गुणवाचक)

• सर्वम्: all, everything
• सर्वम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)

• राजभ्यः: to the kings, to rulers
• राजभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• परमा: the highest (goal)
• परमा: कर्म
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)

• चित्: even
• चित्: निपात
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• अन्ति: they reach/attain
• अन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अन् (धातु; ‘to breathe/ live’ → ‘to be near’; RV usage: ‘to reach/attain’)