HomeRig VedaMandala 2Sukta 27Mantra 16
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Sukta 2.27

Rishi: Gṛtsamada (traditional)
Devata: Ādityas (notably Varuṇa’s bond-motif)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

या वो माया अभिद्रुहे यजत्राः पाशा आदित्या रिपवे विचृत्ताः । अश्वीव ताँ अति येषं रथेनारिष्टा उरावा शर्मन्त्स्याम ॥

या वो॑ मा॒या अ॑भि॒द्रुहे॑ यजत्रा॒: पाशा॑ आदित्या रि॒पवे॒ विचृ॑त्ताः । अ॒श्वीव॒ ताँ अति॑ येषं॒ रथे॒नारि॑ष्टा उ॒रावा शर्म॑न्त्स्याम ॥

yā́ vo māyā́ abhi-drúhe yajatrā́ḥ pā́śā ādityā ripáve ví-cṛttāḥ | aśvī́va tā́n áti yeṣaṃ ráthena áriṣṭā urā́vā śárman syāma ||

Those powers of yours, O adorable Ādityas—your cords cut apart for the hostile—by them may we pass beyond, like swift horses with the chariot. Unharmed, in the wide shelter, may we be established in peace.

याः । वः॒ । मा॒याः । अ॒भि॒ऽद्रुहे॑ । यजत्राः॑ । पाशाः॑ । आ॒दि॒त्याः॒ । रि॒पवे॑ । विऽचृ॑त्ताः । अ॒श्वीऽइ॑व । तान् । अति॑ । ये॒ष॒म् । रथे॑न । अरि॑ष्टाः । उ॒रौ । आ । शर्म॑न् । स्या॒म॒ ॥याः । वः । मायाः । अभिद्रुहे । यजत्राः । पाशाः । आदित्याः । रिपवे । विचृत्ताः । अश्वीइव । तान् । अति । येषम् । रथेन । अरिष्टाः । उरौ । आ । शर्मन् । स्याम ॥yāḥ | vaḥ | māyāḥ | abhi-druhe | yajatrāḥ | pāśāḥ | ādityāḥ | ripave | vi-cṛttāḥ | aśvī-iva | tān | ati | yeṣam | rathena | ariṣṭāḥ | urau | ā | śarman | syāma

याwhich (that)
या:
Kartā (सापेक्ष-उपवाक्ये) / विशेषणम्
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःof you
वः:
Sambandha (सम्बन्धः) / षष्ठी
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मायाdeception, stratagem
माया:
Kartā (अभिद्रुहे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक) < √मा (माने/मितौ) (व्युत्पत्त्यर्थः)
अभिद्रुहेhas harmed/has been hostile (against)
अभिद्रुहे:
Kriyā
TypeVerb
Root√द्रुह् (द्रोहे) + अभि
यजत्राःO worshipful ones
यजत्राः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootयजत्र (प्रातिपदिक) < √यज् (यजने) (कृत्: -त्र)
पाशाःnooses, bonds
पाशाः:
Kartā (विचृत्ताः इत्यस्य) / विषयः
TypeNoun
Rootपाश (प्रातिपदिक)
आदित्याO Ādityas
आदित्या:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
रिपवेfor the enemy
रिपवे:
Sampradāna (सम्प्रदान) / लक्ष्य-सम्बन्धः
TypeNoun
Rootरिपु (प्रातिपदिक)
विचृत्ताःcut apart, severed
विचृत्ताः:
Kartā-विशेषणम्
TypeParticiple (Past Passive)
Rootवि-√कृत् (कर्तने) → विचृत्त (कृदन्त)
अश्वीवlike (with) horses / as if horse-drawn
अश्वीव:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable (simile compound)
Rootअश्व (प्रातिपदिक) + इव (उपमा-अव्यय)
तान्those (nooses)
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अतिbeyond, across
अति:
Kriyā-विशेषणम् (गत्यर्थे)
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
येषम्we would drive/urge (go)
येषम्:
Kriyā
TypeVerb
Root√इष् (गत्यर्थे/इच्छायाम्) (वेदिक रूप) / √यस्? (विवाद्य) → येष् (परफेक्ट-धातुरूप)
रथेनwith a chariot
रथेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
अरिष्टाःunharmed, uninjured
अरिष्टाः:
Kartā-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootअरिष्ट (प्रातिपदिक)
उरावाin wide (space), broadly
उरावा:
Kriyā-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootउरु (प्रातिपदिक) (वेदिक: उरावा = उरु + आवा/आवन्-प्रत्ययः)
शर्मन्in protection, in shelter
शर्मन्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
स्यामmay we be
स्याम:
Kriyā
TypeVerb
Root√अस् (भुवि) → स्याम्