HomeRig VedaMandala 2Sukta 26Mantra 4
Previous Mantra

Mantra 4

Sukta 2.26

Rishi: Gṛtsamada (Āṅgirasa)
Devata: Brahmaṇaspati
Chandas: Triṣṭubh (probable)

यो अस्मै हव्यैर्घृतवद्भिरविधत्प्र तं प्राचा नयति ब्रह्मणस्पतिः । उरुष्यतीमंहसो रक्षती रिषोंऽहोश्चिदस्मा उरुचक्रिरद्भुतः ॥

यो अ॑स्मै ह॒व्यैर्घृ॒तव॑द्भि॒रवि॑ध॒त्प्र तं प्रा॒चा न॑यति॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॑: । उ॒रु॒ष्यती॒मंह॑सो॒ रक्ष॑ती रि॒षों॒३॒॑ऽहोश्चि॑दस्मा उरु॒चक्रि॒रद्भु॑तः ॥

yó asmai havyáir ghṛtávadbhir ávidhat prá táṃ prācā́ náyati bráhmaṇas pátiḥ | uruṣyátīm áṃhaso rákṣatī ríṣo aṃhóś cid asmai uru-cákrir ádbhutaḥ ||

Whoever has arranged for him the offerings rich with clarity and delight, him Brahmaṇaspati leads forward on the right path. He widens the safe spaces, guards from anguish and from hurt; even from constriction he protects—wonderful, far-working in his effective action.

यः । अ॒स्मै॒ । ह॒व्यैः । घृ॒तव॑त्ऽभिः । अवि॑धत् । प्र । तम् । प्रा॒चा । न॒य॒ति॒ । ब्रह्म॑णः । पतिः॑ । उ॒रु॒ष्यती॑म् । अंह॑सः । रक्ष॑ति । रि॒षः । अं॒होः । चित् । अ॒स्मै॒ । उ॒रु॒ऽचक्रिः॑ । अद्भु॑तः ॥यः । अस्मै । हव्यैः । घृतवत्भिः । अविधत् । प्र । तम् । प्राचा । नयति । ब्रह्मणः । पतिः । उरुष्यतीम् । अंहसः । रक्षति । रिषः । अंहोः । चित् । अस्मै । उरुचक्रिः । अद्भुतः ॥yaḥ | asmai | havyaiḥ | ghṛtavat-bhiḥ | avidhat | pra | tam | prācā | nayati | brahmaṇaḥ | patiḥ | uruṣyatīm | aṃhasaḥ | rakṣati | riṣaḥ | aṃhoḥ | cit | asmai | uru-cakriḥ | adbhutaḥ

यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मैto him
अस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हव्यैःwith oblations
हव्यैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक) < √हु (जुहोति) ‘to offer’
घृतवत्भिःghee-rich
घृतवत्भिः:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootघृतवत् (प्रातिपदिक) ‘having ghee’
अविधत्he has bestowed / has arranged
अविधत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√धा (धत्ते/दधाति) उपसर्गः अव-
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्राचाforward, eastward
प्राचा:
Karma
TypeAdjective
Rootप्राञ्च्/प्राच् (प्रातिपदिक) ‘eastward/forward’
नयतिleads
नयति:
Kriyā
TypeVerb
Root√नी (नयति)
ब्रह्मणस्पतिःBrahmaṇaspati (Lord of prayer)
ब्रह्मणस्पतिः:
Kartā
TypeNoun (proper/title)
Rootब्रह्मन् + पति (समासः: षष्ठी-तत्पुरुष)
उरुष्यतिprotects
उरुष्यति:
Kriyā
TypeVerb
Root√उरुष्य (denom./causative-like ‘to protect, make wide/safe’)
इम्this (man/person)
इम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक), वैदिक-रूपम्
अंहसःfrom distress/sin
अंहसः:
Apādāna
TypeNoun
Rootअंहस् (प्रातिपदिक)
रक्षतीguards
रक्षती:
Kriyā
TypeVerb
Root√रक्ष् (रक्षति)
रिषःfrom harm
रिषः:
Apādāna
TypeNoun
Rootरिष्/रिषा (प्रातिपदिक) ‘harm, injury’
अहोःof the day
अहोः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक) ‘day’
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
अस्मैto him
अस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उरुचक्रिःthe wide-working / far-accomplishing
उरुचक्रिः:
Kartā
TypeAdjective (kṛdanta-based)
Rootउरु-चक्रि (प्रातिपदिक), बहुव्रीहिः/कर्मधारयः; चक्रि < √कृ (कृत्: चक्रि ‘one who makes/does’)
अद्भुतःwonderful, marvelous
अद्भुतः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअद्भुत (प्रातिपदिक)