HomeRig VedaMandala 2Sukta 24Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 2.24

Rishi: Gṛtsamada
Devata: Brahmaṇaspati with Agni invoked by implication (fire kindled in stone)
Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

ऋतावानः प्रतिचक्ष्यानृता पुनरात आ तस्थुः कवयो महस्पथः । ते बाहुभ्यां धमितमग्निमश्मनि नकिः षो अस्त्यरणो जहुर्हि तम् ॥

ऋ॒तावा॑नः प्रति॒चक्ष्यानृ॑ता॒ पुन॒रात॒ आ त॑स्थुः क॒वयो॑ म॒हस्प॒थः । ते बा॒हुभ्यां॑ धमि॒तम॒ग्निमश्म॑नि॒ नकि॒: षो अ॒स्त्यर॑णो ज॒हुर्हि तम् ॥

ṛtā́vānaḥ prati-cákṣyānṛ́tā púner ā́ta ā́ tasthuḥ kaváyo mahás páthaḥ | té bāhúbhyāṃ dhamitám agním áśmani nákiḥ ṣó asty áraṇo jahúr hí tám ||

The possessors of Ṛta, looking back upon the untruth, stood again upon the vast path; they kindled by their arms the driven Fire in the stone—none is there to hinder, for they have truly cast it forth.

ऋ॒तऽवा॑नः । प्र॒ति॒ऽचक्ष्य॑ । अनृ॑ता । पुनः॑ । आ । अतः॑ । आ । त॒स्थुः॒ । क॒वयः॑ । म॒हः । प॒थः । ते॒ । बा॒हुऽभ्या॑म् । ध॒मि॒तम् । अ॒ग्निम् । अस्म॑नि । नकिः॑ । सः । अ॒स्ति॒ । अर॑णः । जु॒हुः । हि । तम् ॥ऋतवानः । प्रतिचक्ष्य । अनृता । पुनः । आ । अतः । आ । तस्थुः । कवयः । महः । पथः । ते । बाहुभ्याम् । धमितम् । अग्निम् । अस्मनि । नकिः । सः । अस्ति । अरणः । जुहुः । हि । तम् ॥ṛta-vānaḥ | prati-cakṣya | anṛtā | punaḥ | ā | ataḥ | ā | tasthuḥ | kavayaḥ | mahaḥ | pathaḥ | te | bāhu-bhyām | dhamitam | agnim | asmani | nakiḥ | saḥ | asti | araṇaḥ | juhuḥ | hi | tam

ऋतावानःpossessing ṛta (truth/cosmic order)
ऋतावानः:
Kartā
TypeAdjective
Rootऋतावन् (प्रातिपदिक; ऋत + वन्)
प्रतिtowards, against, in return
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
चक्ष्यwill see / will behold
चक्ष्य:
TypeVerb
Rootचक्ष् (धातु) → चक्ष्य (भविष्यत्/विधेय-रूप, कर्तरि)
अनृताःthe untrue ones, false (men)
अनृताः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootअनृत (प्रातिपदिक)
पुनःagain, back
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
आतःfrom here/thereupon; hence
आतः:
Apādāna
TypeIndeclinable
Rootआतः (अव्यय; आतस्)
to, unto; (prefix)
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
तस्थुःthey have stood / took their stand
तस्थुः:
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
कवयःseers, poets
कवयः:
Kartā
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
महःof greatness, of the great (one)
महः:
Sambandha
TypeNoun
Rootमहत्/महि (प्रातिपदिक; RV: महस्)
पथःpaths, ways
पथः:
Kartā
TypeNoun
Rootपथिन्/पथ (प्रातिपदिक; RV: पथस्)
तेthey
ते:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
बाहुभ्याम्with (their) two arms
बाहुभ्याम्:
Karaṇa
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
धमितम्blown, kindled (by blowing)
धमितम्:
Karma
TypeParticiple
Rootध्मा (धातु) → धमित (कृदन्त, क्त)
अग्निम्Agni, fire
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अश्मनिon/within the stone (pressing-stone; stone)
अश्मनि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअश्मन् (प्रातिपदिक)
नकिःno one, none
नकिः:
TypeIndeclinable
Rootनकिस् (अव्यय/निपात)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम) → सः
अस्तिis
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
अरणःwithout rival; not to be harmed/overcome
अरणः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअरण (प्रातिपदिक)
जहुःthey have left/abandoned
जहुः:
TypeVerb
Rootहा (धातु)
हिfor, indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)