HomeRig VedaMandala 2Sukta 24Mantra 15
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 15

Sukta 2.24

Rishi: Gṛtsamada (traditional ascription)
Devata: Brahmaṇaspati
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm by metrical count)

ब्रह्मणस्पते सुयमस्य विश्वहा रायः स्याम रथ्यो वयस्वतः । वीरेषु वीराँ उप पृङ्धि नस्त्वं यदीशानो ब्रह्मणा वेषि मे हवम् ॥

ब्रह्म॑णस्पते सु॒यम॑स्य वि॒श्वहा॑ रा॒यः स्या॑म र॒थ्यो॒३॒॑ वय॑स्वतः । वी॒रेषु॑ वी॒राँ उप॑ पृङ्धि न॒स्त्वं यदीशा॑नो॒ ब्रह्म॑णा॒ वेषि॑ मे॒ हव॑म् ॥

bráhmaṇaspate su-yám asya viśváhā rāyáḥ syāma rathyò vayasvatáḥ | vīréṣu vīrā́m̐ úpa pṛṅdhi nas tváṃ yad ī́śāno bráhmaṇā véṣi me hávam ||

O Brahmaṇaspati, make this our course well-governed at all times; may we be full of the riches that carry us forward, rich in life-power. Among heroes, heap hero-strength upon us, for you are the lord who comes by the Word to my call.

ब्रह्म॑णः । प॒ते॒ । सु॒ऽयम॑स्य । वि॒श्वहा॑ । रा॒यः । स्या॒म॒ । र॒थ्यः॑ । वय॑स्वतः । वी॒रेषु॑ । वी॒रान् । उप॑ । पृ॒ङ्धि॒ । नः॒ । त्वम् । यत् । ईशा॑नः । ब्रह्म॑णा । वेषि॑ । मे॒ । हव॑म् ॥ब्रह्मणः । पते । सुयमस्य । विश्वहा । रायः । स्याम । रथ्यः । वयस्वतः । वीरेषु । वीरान् । उप । पृङ्धि । नः । त्वम् । यत् । ईशानः । ब्रह्मणा । वेषि । मे । हवम् ॥brahmaṇaḥ | pate | su-yamasya | viśvahā | rāyaḥ | syāma | rathyaḥ | vayasvataḥ | vīreṣu | vīrān | upa | pṛṅdhi | naḥ | tvam | yat | īśānaḥ | brahmaṇā | veṣi | me | havam

ब्रह्मणस्पतेO Lord of prayer (Bṛhaspati)
ब्रह्मणस्पते:
सम्बोधन
TypeNoun (compound, vocative)
Rootब्रह्मन् + पति (प्रातिपदिक) (समास: षष्ठी-तत्पुरुष)
सुयमस्यof good control / of good guidance
सुयमस्य:
सम्बन्ध (genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootसु-यम (प्रातिपदिक) (समास/उपसर्ग: सु + यम) अथवा सुयम (विशेषण)
विश्वहाalways, at all times
विश्वहा:
काल-अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootविश्व + हा (अव्यय-समास; ‘सर्वदा’)
रायःof wealth, of riches
रायः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootराय्/रयि (प्रातिपदिक: रयि ‘wealth’)
स्यामmay we be
स्याम:
कर्तृ (अस्मद्-समूहः, implied)
TypeVerb
Rootअस् (धातु) (विधिलिङ्/आशीर्लिङ् रूप: स्याम)
रथ्यःfit for chariots / chariot-worthy
रथ्यः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootरथ्य (प्रातिपदिक: ‘rathya’)
वयस्वतःvigorous, full of strength
वयस्वतः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootवयस् + वत् (प्रातिपदिक: वयस्वत् ‘vigorous, full of vitality’)
वीरेषुamong heroes, in heroes
वीरेषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
वीरान्heroes (men of valor)
वीरान्:
कर्म
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
उपtowards, near
उप:
क्रिया-विशेषण (उपसर्ग)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
पृङ्धिstrengthen, make thrive
पृङ्धि:
क्रिया (आज्ञा); कर्म=वीरान्
TypeVerb
Rootपृच्/पृङ् (धातु; वैदिक रूप) ‘to strengthen, to fill, to make thrive’
नःfor us, our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (for us / of us; contextually beneficiary)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
यदाwhen
यदा:
काल-अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
ईशानःas the lord, being sovereign
ईशानः:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple (adjectival)
Rootईश् (धातु) → ईशान (कृदन्त: शानच्/कानच्; ‘ruling, possessing’)
ब्रह्मणाby/with sacred formulation (prayer)
ब्रह्मणा:
करण
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
वेषिyou seek/pursue
वेषि:
क्रिया
TypeVerb
Rootवश्/वेष् (धातु; वैदिक) ‘to pursue/seek, to strive for; to desire’
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
हवम्invocation, call
हवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहव (प्रातिपदिक; ‘call, invocation’)