HomeRig VedaMandala 2Sukta 23Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 2.23

Rishi: Gṛtsamada
Devata: Bṛhaspati
Chandas: Triṣṭubh

सुनीतिभिर्नयसि त्रायसे जनं यस्तुभ्यं दाशान्न तमंहो अश्नवत् । ब्रह्मद्विषस्तपनो मन्युमीरसि बृहस्पते महि तत्ते महित्वनम् ॥

सु॒नी॒तिभि॑र्नयसि॒ त्राय॑से॒ जनं॒ यस्तुभ्यं॒ दाशा॒न्न तमंहो॑ अश्नवत् । ब्र॒ह्म॒द्विष॒स्तप॑नो मन्यु॒मीर॑सि॒ बृह॑स्पते॒ महि॒ तत्ते॑ महित्व॒नम् ॥

sunī́ti-bhir nayasi trā́yase jánaṃ yás tubhyaṃ dā́śān ná tám áṃho aśnavat | brahma-dvíṣas tápano manyu-mī́r asi bṛ́haspate máhi tát te mahi-tvánam ||

By right leadings you guide and you protect the human being; he who gives himself to you does not fall into anguish. You are the burning force against the haters of the Word, a smiter of hostile wrath; O Bṛhaspati, great indeed is your greatness.

सु॒नी॒तिऽभिः॑ । न॒य॒सि॒ । त्राय॑से । जन॑म् । यः । तुभ्य॑म् । दाशा॑त् । न । तम् । अंहः॑ । अ॒श्न॒व॒त् । ब्र॒ह्म॒ऽद्विषः॑ । तप॑नः । म॒न्यु॒ऽमीः । अ॒सि॒ । बृह॑स्पते । महि॑ । तत् । ते॒ । म॒हि॒ऽत्व॒नम् ॥सुनीतिभिः । नयसि । त्रायसे । जनम् । यः । तुभ्यम् । दाशात् । न । तम् । अंहः । अश्नवत् । ब्रह्मद्विषः । तपनः । मन्युमीः । असि । बृहस्पते । महि । तत् । ते । महित्वनम् ॥sunīti-bhiḥ | nayasi | trāyase | janam | yaḥ | tubhyam | dāśāt | na | tam | aṃhaḥ | aśnavat | brahma-dviṣaḥ | tapanaḥ | manyu-mīḥ | asi | bṛhaspate | mahi | tat | te | mahi-tvanam

सुनीतिभिःwith good guidances / by good leadings
सुनीतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootसु-नीति (प्रातिपदिक; √नी ‘नेतृ/नयति’ से)
नयसिyou lead
नयसि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√नी (नयति)
त्रायसेyou protect
त्रायसे:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√त्रा (त्रायते)
जनम्the people / the man
जनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दाशान्giving (one), the worshipper who offers
दाशान्:
कर्तृ
TypeParticiple (Adjectival)
Root√दाश् (दाशति/दाश्नोति ‘दान/उपहार’); वर्तमान-कृदन्त ‘दाशान्’
not
:
(निषेधक)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
तम्that
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अंहःdistress / sin / trouble
अंहः:
कर्म
TypeNoun
Rootअंहस् (प्रातिपदिक)
अश्नवत्he reached / incurred
अश्नवत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अश् (अश्नोति ‘प्राप्नोति/अश्नुते’)
ब्रह्मद्विषःof the brahma-hater(s) / of those who hate sacred prayer
ब्रह्मद्विषः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootब्रह्म-द्विष् (समास; ‘ब्रह्म’ + ‘द्विष्’)
तपनःburner / scorcher
तपनः:
कर्तृ (सम्बोधन-सम्बन्धी विशेषण)
TypeNoun
Rootतपन (प्रातिपदिक; √तप् ‘तपते’ से)
मन्युम्wrath / righteous anger
मन्युम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमन्यु (प्रातिपदिक)
ईरसिyou set in motion / you arouse
ईरसि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√ईर्/ईरय् (ईरयति/ईरते ‘प्रेरयति/उत्थापयति’)
बृहस्पतेO Bṛhaspati
बृहस्पते:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
महिgreatly / indeed great
महि:
(विशेषणार्थे)
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय; ‘मह्/महत्’ से)
तत्that
तत्:
कर्तृ/विषय
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
महित्वनम्greatness / majesty
महित्वनम्:
कर्तृ/विषय
TypeNoun
Rootमहित्वन (प्रातिपदिक; ‘महित्व’ भाव + -न)