HomeRig VedaMandala 2Sukta 23Mantra 18
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 18

Sukta 2.23

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Bṛhaspati
Chandas: Triṣṭubh

तव श्रिये व्यजिहीत पर्वतो गवां गोत्रमुदसृजो यदङ्गिरः । इन्द्रेण युजा तमसा परीवृतं बृहस्पते निरपामौब्जो अर्णवम् ॥

तव॑ श्रि॒ये व्य॑जिहीत॒ पर्व॑तो॒ गवां॑ गो॒त्रमु॒दसृ॑जो॒ यद॑ङ्गिरः । इन्द्रे॑ण यु॒जा तम॑सा॒ परी॑वृतं॒ बृह॑स्पते॒ निर॒पामौ॑ब्जो अर्ण॒वम् ॥

táva śriyé vy àjihīta párvato gávāṃ gotrám ud ásṛjo yád aṅgiraḥ | índreṇa yujā́ támasā párīvṛtaṃ bṛ́haspate nír apā́m aubjo arṇavám ||

For your splendour the mountain was split apart; the hidden pen of the rays was released when you, O Aṅgiras. United with Indra, you broke out from the waters the ocean wrapped in darkness—O Bṛhaspati, you brought the concealed flood into freedom.

तव॑ । श्रि॒ये । वि । अ॒जि॒ही॒त॒ । पर्व॑तः । गवा॑म् । गो॒त्रम् । उ॒त् । असृ॑जः । यत् । अ॒ङ्गि॒रः॒ । इन्द्रे॑ण । यु॒जा । तम॑सा । परि॑ऽवृतम् । बृह॑स्पते । निः । अ॒पाम् । औ॒ब्जः॒ । अ॒र्ण॒वम् ॥तव । श्रिये । वि । अजिहीत । पर्वतः । गवाम् । गोत्रम् । उत् । असृजः । यत् । अङ्गिरः । इन्द्रेण । युजा । तमसा । परिवृतम् । बृहस्पते । निः । अपाम् । औब्जः । अर्णवम् ॥tava | śriye | vi | ajihīta | parvataḥ | gavām | gotram | ut | asṛjaḥ | yat | aṅgiraḥ | indreṇa | yujā | tamasā | pari-vṛtam | bṛhaspate | niḥ | apām | aubjaḥ | arṇavam

तवof you / your
तव:
सम्बन्ध (genitival relation)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
श्रियेfor (your) splendor/prosperity
श्रिये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootश्री (स्त्री.)
विapart, asunder, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
अजिहीतyou drove away / you cast off
अजिहीत:
क्रिया
TypeVerb
Rootहā (धा.) + वि
पर्वतःthe mountain
पर्वतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपर्वत (पुं.)
गवाम्of the cows
गवाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootगो (स्त्री.)
गोत्रम्the cow-pen / enclosure
गोत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगोत्र (नपुं.)
उद्up, out
उद्:
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग)
असृजःyou released / you let forth
असृजः:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृज् (धा.) + उद्
यत्when / since / that
यत्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
अङ्गिरःO Aṅgiras (seer)
अङ्गिरः:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootअङ्गिरस् (पुं.; ऋषि-नाम)
इन्द्रेणwith Indra
इन्द्रेण:
करण
TypeNoun
Rootइन्द्र (पुं.)
युजाas a yoked companion / in yoking (with him)
युजा:
करण
TypeAdjective/Noun (kṛdanta usage)
Rootयुज् (धा.) → युज्/युज्- (कृदन्त: युज् ‘yoking, yoked’) / also as instr. of युज्- ‘yoke, companion’
तमसाwith darkness
तमसा:
करण
TypeNoun
Rootतमस् (नपुं.)
परीवृतम्enclosed, covered all around
परीवृतम्:
विशेषण
TypeParticiple
Rootवृत् (धा.) + परि → (कृदन्त) परीवृत
बृहस्पतेO Bṛhaspati
बृहस्पते:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootबृहस्पति (पुं.; देव-नाम)
निःout, forth
निः:
TypeIndeclinable
Rootनिस्/निः (उपसर्ग)
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअप्/आप् (स्त्री.; ‘water’)
औब्जःbursting forth (the waters) / causing to well up
औब्जः:
विशेषण
TypeAdjective (kṛdanta)
Rootउब्ज्/उब्ज (कृदन्त/विशेषण; from √उब्ज् ‘to press forth, to swell/burst’ in Vedic usage)
अर्णवम्the flood, the oceanic surge
अर्णवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअर्णव (पुं./नपुं.)