HomeRig VedaMandala 2Sukta 23Mantra 15
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 15

Sukta 2.23

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Bṛhaspati
Chandas: Triṣṭubh

बृहस्पते अति यदर्यो अर्हाद्द्युमद्विभाति क्रतुमज्जनेषु । यद्दीदयच्छवस ऋतप्रजात तदस्मासु द्रविणं धेहि चित्रम् ॥

बृह॑स्पते॒ अति॒ यद॒र्यो अर्हा॑द्द्यु॒मद्वि॒भाति॒ क्रतु॑म॒ज्जने॑षु । यद्दी॒दय॒च्छव॑स ऋतप्रजात॒ तद॒स्मासु॒ द्रवि॑णं धेहि चि॒त्रम् ॥

bṛ́haspate áti yád aryó árhād dyumád vibhā́ti krátumaj jáneṣu | yád dī́dayac chávasa ṛtaprajāta tád asmā́su dráviṇaṃ dhehi citrám ||

O Bṛhaspati, when the noble one shines beyond the ordinary deserving, luminous and will-filled among the peoples—when by your force you make him blaze forth, O born of the Right—place in us that many-formed treasure of being.

बृह॑स्पते । अति॑ । यत् । अ॒र्यः । अर्हा॑त् । द्यु॒ऽमत् । वि॒ऽभाति॑ । क्रतु॑ऽमत् । जने॑षु । यत् । दी॒दय॑त् । शव॑सा । ऋ॒त॒ऽप्र॒जा॒त॒ । तत् । अ॒स्मासु॑ । द्रवि॑णम् । धे॒हि॒ । चि॒त्रम् ॥बृहस्पते । अति । यत् । अर्यः । अर्हात् । द्युमत् । विभाति । क्रतुमत् । जनेषु । यत् । दीदयत् । शवसा । ऋतप्रजात । तत् । अस्मासु । द्रविणम् । धेहि । चित्रम् ॥bṛhaspate | ati | yat | aryaḥ | arhāt | dyu-mat | vi-bhāti | kratu-mat | janeṣu | yat | dīdayat | śavasā | ṛta-prajāta | tat | asmāsu | draviṇam | dhehi | citram

बृहस्पतेO Bṛhaspati
बृहस्पते:
सम्बोधन
TypeNoun (address)
Rootबृहस्पति- (प्रातिपदिक)
अतिbeyond, exceedingly
अति:
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
यत्that which
यत्:
कर्म (अभिप्रेतम्/वस्तु) / सम्बन्धसूचक
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अर्यःthe Arya (noble man)
अर्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअर्य- (प्रातिपदिक)
अर्हात्deserved, was worthy (of)
अर्हात्:
TypeVerb (finite, injunctive/aorist-like Vedic form)
Rootअर्ह् (धातु) → अर्ह (कृदन्त-प्रातिपदिक)
द्युमत्bright, splendid
द्युमत्:
विशेषण (कर्म/वस्तु)
TypeAdjective
Rootद्युमत् (प्रातिपदिक; द्युमन् + मतुप्)
विभातिshines forth
विभाति:
TypeVerb
Rootभा (धातु) + वि-
क्रतुमत्among the wise/strong-willed (those having kratu)
क्रतुमत्:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootक्रतुमत् (प्रातिपदिक; क्रतु + मतुप्)
जनेषुamong people, in the tribes
जनेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootजन- (प्रातिपदिक)
यत्that which
यत्:
कर्म (अभिप्रेतम्/वस्तु) / सम्बन्धसूचक
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दीदयत्made shine, kindled
दीदयत्:
TypeVerb (finite, Vedic aorist/imperf.-like)
Rootदीद्/दीदी (धातु; तीव्र-दीप्तौ) → दीदय (कृदन्त/प्रयोग)
शवसःof might, of power
शवसः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootशवस्- (प्रातिपदिक)
ऋतप्रजातO truth-born (born of ṛta)
ऋतप्रजात:
सम्बोधन
TypeAdjective (address)
Rootऋत-प्रजात- (समास-प्रातिपदिक; ऋत + प्रजात)
तत्that
तत्:
कर्म (अनुवृत्तम्)
TypePronoun (demonstrative)
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मासुin us, among us
अस्मासु:
अधिकरण
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्रविणम्wealth, treasure
द्रविणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्रविण- (प्रातिपदिक)
धेहिplace, bestow
धेहि:
TypeVerb (imperative)
Rootधा (धातु)
चित्रम्bright, wondrous
चित्रम्:
विशेषण (कर्म)
TypeAdjective
Rootचित्र- (प्रातिपदिक)