HomeRig VedaMandala 2Sukta 23Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 2.23

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Bṛhaspati
Chandas: Triṣṭubh

अदेवेन मनसा यो रिषण्यति शासामुग्रो मन्यमानो जिघांसति । बृहस्पते मा प्रणक्तस्य नो वधो नि कर्म मन्युं दुरेवस्य शर्धतः ॥

अदे॑वेन॒ मन॑सा॒ यो रि॑ष॒ण्यति॑ शा॒सामु॒ग्रो मन्य॑मानो॒ जिघां॑सति । बृह॑स्पते॒ मा प्रण॒क्तस्य॑ नो व॒धो नि क॑र्म म॒न्युं दु॒रेव॑स्य॒ शर्ध॑तः ॥

adévena mánasā yó riṣaṇyáti śāsā́m ugró mányamāno jíghāṃsati | bṛ́haspate mā́ práṇaktasya no vadhó ní karma manyúṃ durévasya śárdhataḥ ||

Whoever with a godless mind assails us, fierce in his rule, thinking himself mighty and seeking to strike—O Bṛhaspati, let not his blow reach us; cast down the wrath of ill-will and its hostile band.

अदे॑वेव । मन॑सा । यः । रि॒ष॒ण्यति॑ । शा॒साम् । उ॒ग्रः । मय॑मानः । जिघां॑सति । बृह॑स्पते । मा । प्रण॑क् । तस्य॑ । नः॒ । व॒धः । नि । क॒र्म॒ । म॒न्युम् । दुः॒ऽएव॑स्य । शर्ध॑तः ॥अदेवेव । मनसा । यः । रिषण्यति । शासाम् । उग्रः । मयमानः । जिघांसति । बृहस्पते । मा । प्रणक् । तस्य । नः । वधः । नि । कर्म । मन्युम् । दुःएवस्य । शर्धतः ॥adeveva | manasā | yaḥ | riṣaṇyati | śāsām | ugraḥ | mayamānaḥ | jighāṃsati | bṛhaspate | mā | praṇak | tasya | naḥ | vadhaḥ | ni | karma | manyum | duḥ-evasya | śardhataḥ

अदेवेनwith an ungodly (impious)
अदेवेन:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootअ-देव (प्रातिपदिक) < देव
मनसाwith mind
मनसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रिषण्यतिharms
रिषण्यति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootरिष् (धातु) [Vedic: ‘to harm, injure’]
शासाम्the commands/ordinances
शासाम्:
Karma
TypeNoun
Rootशास् (प्रातिपदिक) ‘शासन/शास्’ (Vedic: ‘command, ordinance, instruction’)
उग्रःfierce
उग्रः:
Kartā
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
मन्यमानःthinking/imagining (himself)
मन्यमानः:
Kartā
TypeParticiple (Adjective)
Rootमन् (धातु) → मन्यमान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
जिघांसतिseeks to kill
जिघांसति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु) (desiderative) → जिघांस्
बृहस्पतेO Bṛhaspati
बृहस्पते:
Sampradāna (आह्वान/सम्बोधन)
TypeNoun (proper)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
(निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
प्रforth, forward
प्र:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
णक्तस्यof the assailant/attacker
णक्तस्य:
(सम्बन्ध)
TypeParticiple/Noun
Rootनश्/नक् (धातु; Vedic) → णक्त (कृदन्त/भूतकृदन्त-आधार) ‘one who has reached/attained; one who has attacked’ (context: hostile assailant)
नःof us / our
नः:
Sampradāna (हित/सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
वधःslaying, blow, killing
वधः:
Kartā
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
निdown, away
नि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग)
कर्मdeed, act
कर्म:
Karma
TypeNoun
Rootकृ (धातु) → कर्मन् (प्रातिपदिक)
मन्युम्wrath, rage
मन्युम्:
Karma
TypeNoun
Rootमन्यु (प्रातिपदिक)
दुरेवस्यof the evil-minded (one)
दुरेवस्य:
(सम्बन्ध)
TypeNoun/Adjective
Rootदुरेवस् (प्रातिपदिक) < दुर्- + एवस् (‘ill-intent/evil disposition’)
शर्धतःfrom the hostile host / of the troop
शर्धतः:
Apādāna (sense: ‘from’) / सम्बन्ध
TypeNoun
Rootशर्ध (प्रातिपदिक) ‘troop, host’