HomeRig VedaMandala 2Sukta 20Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 2.20

Rishi: Gṛtsamada
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

स वृत्रहेन्द्रः कृष्णयोनीः पुरंदरो दासीरैरयद्वि । अजनयन्मनवे क्षामपश्च सत्रा शंसं यजमानस्य तूतोत् ॥

स वृ॑त्र॒हेन्द्र॑: कृ॒ष्णयो॑नीः पुरंद॒रो दासी॑रैरय॒द्वि । अज॑नय॒न्मन॑वे॒ क्षाम॒पश्च॑ स॒त्रा शंसं॒ यज॑मानस्य तूतोत् ॥

sá vṛtra-héndraḥ kṛṣṇá-yonīḥ puram-daró dā́sīr airayad ví | ájanayan mánave kṣā́ma-paś ca satrā́ śáṃsaṃ yájamānasya tū́tot ||

He, Indra the slayer of Vṛtra, the breaker of strongholds, drove apart the Dāsī powers that dwell in darkness. He brought forth for Manu the fields and the waters, and continually impelled the praise of the sacrificer.

सः । वृ॒त्र॒ऽहा । इन्द्रः॑ । कृ॒ष्णऽयो॑नीः । पु॒र॒म्ऽद॒रः । दासीः॑ । ऐ॒र॒य॒त् । वि । अज॑नयत् । मन॑वे । क्षा॒म॒ऽपः । च॒ । स॒त्रा । शंस॑म् । यज॑मानस्य । तू॒तो॒त् ॥सः । वृत्रहा । इन्द्रः । कृष्णयोनीः । पुरम्दरः । दासीः । ऐरयत् । वि । अजनयत् । मनवे । क्षामपः । च । सत्रा । शंसम् । यजमानस्य । तूतोत् ॥saḥ | vṛtra-hā | indraḥ | kṛṣṇa-yonīḥ | puram-daraḥ | dāsīḥ | airayat | vi | ajanayan | manave | kṣāma-paḥ | ca | satrā | śaṃsam | yajamānasya | tūtot

सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृत्रहाVṛtra-slayer
वृत्रहा:
Kartā (सः इन्द्रः—विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootवृत्रहन् (वृत्र + हन्)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
कृष्णयोनीःhaving dark/black wombs (i.e., with dark lairs/abodes)
कृष्णयोनीः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootकृष्णयोनि (कृष्ण + योनि)
पुरंदरःfort-destroyer
पुरंदरः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootपुरंदर (पुर्/पुरम् + √दॄ/दर् ‘to split, break’)
दासीःDāsī women / female slaves (Dāsa women)
दासीः:
Karma
TypeNoun
Rootदासी (प्रातिपदिक)
ऐरयत्drove/impelled
ऐरयत्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√ईर्/इर् (प्रेरणे) caus. √ईरय्
इतिthus (quotative/particle)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
अजनयत्generated/produced
अजनयत्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√जन् (जनने) caus. √जनय्
मनवेfor Manu
मनवे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
क्षाम्the earth/ground
क्षाम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षाम्/क्षामा (प्रातिपदिक; ‘earth/ground’)
अपःwaters
अपः:
Karma
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
सत्राcontinually/altogether
सत्रा:
TypeIndeclinable
Rootसत्रा
शंसम्praise
शंसम्:
Karma
TypeNoun
Rootशंस (प्रातिपदिक; ‘praise/recitation’)
यजमानस्यof the sacrificer
यजमानस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक)
तूतोत्praised (again and again) / kept praising
तूतोत्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√तू/तव् (स्तुतौ/तोषणे; intensive/reduplicated stem तूतो-)