HomeRig VedaMandala 2Sukta 20Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 2.20

Rishi: Gṛtsamada
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

स ह श्रुत इन्द्रो नाम देव ऊर्ध्वो भुवन्मनुषे दस्मतमः । अव प्रियमर्शसानस्य साह्वाञ्छिरो भरद्दासस्य स्वधावान् ॥

स ह॑ श्रु॒त इन्द्रो॒ नाम॑ दे॒व ऊ॒र्ध्वो भु॑व॒न्मनु॑षे द॒स्मत॑मः । अव॑ प्रि॒यम॑र्शसा॒नस्य॑ सा॒ह्वाञ्छिरो॑ भरद्दा॒सस्य॑ स्व॒धावा॑न् ॥

sá ha śṛutá índro nā́ma devá ūrdhvó bhúvan mánuṣe dasmátamaḥ | áva priyám arśasā́nasyá sā́hvāñ chíraḥ bharad dā́sasya svadhā́vān ||

He indeed is famed—Indra by name—the god who rises high, most wondrous for man. The self-powered one bore down the head of the Dāsa Arśasāna, the violent, though dear (to his own).

सः । ह॒ । शृउ॒तः । इन्द्रः॑ । नाम॑ । दे॒वः । ऊ॒र्ध्वः । भु॒व॒न् । मनु॑षे । द॒स्मऽत॑मः । अव॑ । प्रि॒यम् । अ॒र्श॒सा॒नस्य॑ । शा॒ह्वान् । शिरः॑ । भ॒र॒त् । दा॒सस्य॑ । स्व॒धाऽवा॑न् ॥सः । ह । शृउतः । इन्द्रः । नाम । देवः । ऊर्ध्वः । भुवन् । मनुषे । दस्मतमः । अव । प्रियम् । अर्शसानस्य । शाह्वान् । शिरः । भरत् । दासस्य । स्वधावान् ॥saḥ | ha | śṛutaḥ | indraḥ | nāma | devaḥ | ūrdhvaḥ | bhuvan | manuṣe | dasma-tamaḥ | ava | priyam | arśasānasya | śāhvān | śiraḥ | bharat | dāsasya | svadhāvān

सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed/just
:
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
श्रुतःrenowned, famed
श्रुतः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective/Participle
Rootश्रु (धातु) → श्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
नामby name, called
नाम:
TypeIndeclinable (quotative) / Noun-form
Rootनामन् (प्रातिपदिक) / नाम (अव्यय-प्रयोगः)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ (इन्द्रस्य अप्पोजिशनम्)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
ऊर्ध्वःupright, exalted
ऊर्ध्वः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
भुवन्being, existing
भुवन्:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple
Rootभू (धातु) → भुवन्त् (वर्तमान-कृदन्त/शतृ)
मनुषेfor the man/human
मनुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
दस्मतमःmost wondrous/most mighty
दस्मतमः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective (superlative)
Rootदस्म (प्रातिपदिक) + तमप्
अवdown
अव:
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय)
प्रियम्the dear (one/thing)
प्रियम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
अर्शसानस्यof Arśasāna
अर्शसानस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun (proper name/epithet)
Rootअर्शसान (प्रातिपदिक; वैदिक-नाम/विशेषण)
साह्वान्overpowering, victorious
साह्वान्:
कर्तृ-विशेषणम् (इन्द्रस्य)
TypeAdjective/Participle
Rootसह् (धातु) → साह्वन् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
शिरःhead
शिरः:
कर्म
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
भरत्carried/bore
भरत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
दासस्यof the Dāsa
दासस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदास (प्रातिपदिक)
स्वधावान्possessing svadhā (inherent power/ritual might)
स्वधावान्:
कर्तृ-विशेषणम् (इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootस्वधा (प्रातिपदिक) + वत्