HomeRig VedaMandala 2Sukta 2Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 2.2

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

स इधान उषसो राम्या अनु स्वर्ण दीदेदरुषेण भानुना । होत्राभिरग्निर्मनुषः स्वध्वरो राजा विशामतिथिश्चारुरायवे ॥

स इ॑धा॒न उ॒षसो॒ राम्या॒ अनु॒ स्व१॒॑र्ण दी॑देदरु॒षेण॑ भा॒नुना॑ । होत्रा॑भिर॒ग्निर्मनु॑षः स्वध्व॒रो राजा॑ वि॒शामति॑थि॒श्चारु॑रा॒यवे॑ ॥

sá idhāná uṣásaḥ rā́myāḥ ánu svàrṇá dī́ded aruṣéṇa bhānúnā | hótrābhir agnír mánuṣaḥ sv-adhvaró rājā́ viśā́m átithiś cā́rur ā́yave ||

Kindled, he shines following the lovely Dawns, like the sun’s own light, with his ruddy beam. By the priestly powers of invocation, Agni becomes for the human the right-guided sacrifice; king of the peoples, he is the welcome guest, beautiful to the seeker of plenitude.

सः । इ॒धा॒नः । उ॒षसः॑ । राम्याः॑ । अनु॑ । स्वः॑ । न । दी॒दे॒त् । अ॒रु॒षेण॑ । भा॒नुना॑ । होत्रा॑भिः । अ॒ग्निः । मनु॑षः । सु॒ऽअ॒ध्व॒रः । राजा॑ । वि॒शाम् । अति॑थिः । चारुः॑ । आ॒यवे॑ ॥सः । इधानः । उषसः । राम्याः । अनु । स्वः । न । दीदेत् । अरुषेण । भानुना । होत्राभिः । अग्निः । मनुषः । सुअध्वरः । राजा । विशाम् । अतिथिः । चारुः । आयवे ॥saḥ | idhānaḥ | uṣasaḥ | rāmyāḥ | anu | svaḥ | na | dīdet | aruṣeṇa | bhānunā | hotrābhiḥ | agniḥ | manuṣaḥ | su-adhvaraḥ | rājā | viśām | atithiḥ | cāruḥ | āyave

सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (स-आदेशः)
इधानःbeing kindled, kindling
इधानः:
Kartā
TypeParticiple (Adjectival)
Rootइध् (धातु) → इधान (कृदन्त)
उषसःof Dawn (Uṣas)
उषसः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
राम्याःlovely, delightful
राम्याः:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootराम्य (प्रातिपदिक)
अनुalong, after, following
अनु:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
स्वर्णgold, golden (splendour)
स्वर्ण:
Karma
TypeNoun
Rootस्वर्ण (प्रातिपदिक; ‘सु-वर्ण’)
दीदेद्shines, gleams
दीदेद्:
Kartā
TypeVerb
Rootदीद्/दी (धातु) → दीदेद् (लिट्/वेदिक-परिपाट्या पुनरुक्त-धातोः रूपम्)
अरुषेणwith ruddy (reddish)
अरुषेण:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootअरुष (प्रातिपदिक)
भानुनाwith (his) beam, radiance
भानुना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
होत्राभिःwith priestly invocations/offerings
होत्राभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहोत्रा (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (Fire)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
मनुषःof Manu (of mankind)
मनुषः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
स्वध्वरःof good rite, with good sacrifice
स्वध्वरः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु + अध्वर (प्रातिपदिक) → स्वध्वर
राजाking
राजा:
Kartā
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
विशाम्of the clans/peoples
विशाम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
अतिथिःguest
अतिथिः:
Kartā
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
चारुःdear, lovely
चारुः:
Kartā
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक)
रायवेfor wealth, for bounty
रायवे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootरायि/राय (प्रातिपदिक)