HomeRig VedaMandala 2Sukta 2Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 2.2

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

स नो बोधि सहस्य प्रशंस्यो यस्मिन्त्सुजाता इषयन्त सूरयः । यमग्ने यज्ञमुपयन्ति वाजिनो नित्ये तोके दीदिवांसं स्वे दमे ॥

स नो॑ बोधि सहस्य प्र॒शंस्यो॒ यस्मि॑न्त्सुजा॒ता इ॒षय॑न्त सू॒रय॑: । यम॑ग्ने य॒ज्ञमु॑प॒यन्ति॑ वा॒जिनो॒ नित्ये॑ तो॒के दी॑दि॒वांसं॒ स्वे दमे॑ ॥

sá no bodhi sahasya pra-śáṃsyo yásmint su-jātā́ íṣayanta sū́rayaḥ | yám agne yajñám upa-yánti vājíno nítye tókē dīdi-vā́ṃsaṃ své dáme ||

Awaken for us, O mighty one, worthy of praise—he in whom the well-born seers set their impulsion. O Agni, whom the possessors of force approach as the sacrifice, shining ever in the home, in the perpetual lineage and in the inner dwelling.

सः । नः॒ । बो॒धि॒ । स॒ह॒स्य॒ । प्र॒ऽशंस्यः॑ । यस्मि॑न् । सु॒ऽजा॒ताः । इ॒षय॑न्त । सू॒रयः॑ । यम् । अ॒ग्ने॒ । य॒ज्ञम् । उ॒प॒ऽयन्ति॑ । वा॒जिनः॑ । नित्ये॑ । तो॒के । दी॒दि॒ऽवांस॑म् । स्वे । दमे॑ ॥सः । नः । बोधि । सहस्य । प्रशंस्यः । यस्मिन् । सुजाताः । इषयन्त । सूरयः । यम् । अग्ने । यज्ञम् । उपयन्ति । वाजिनः । नित्ये । तोके । दीदिवांसम् । स्वे । दमे ॥saḥ | naḥ | bodhi | sahasya | pra-śaṃsyaḥ | yasmin | su-jātāḥ | iṣayanta | sūrayaḥ | yam | agne | yajñam | upa-yanti | vājinaḥ | nitye | toke | dīdi-vāṃsam | sve | dame

सःhe (that one)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (स-आदेशः) सर्वनाम-प्रातिपदिक
नःfor us / to us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक
बोधिbe awake; take notice
बोधि:
TypeVerb
Root√बुध् (बोधने) धातु
सहस्यof might/strength
सहस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक; ‘बल/साहस’)
प्रशंस्यःpraiseworthy
प्रशंस्यः:
कर्तृ (विशेषणम्) / सम्बोधन-भावः
TypeAdjective
Rootप्र-√शंस् (स्तुतौ) → प्रशंस्य (कृत्प्रत्ययः -य)
यस्मिन्in whom
यस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootयद् सर्वनाम-प्रातिपदिक
सुजाताःwell-born; of good birth
सुजाताः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु-जात (√जन्) समास-प्रातिपदिक
इषयन्तthey impel; they set in motion
इषयन्त:
TypeVerb
Root√इष् (इच्छायाम्/प्रेरणे) धातु
सूरयःpatrons; sages/benefactors
सूरयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसूरि (प्रातिपदिक)
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् सर्वनाम-प्रातिपदिक
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
यज्ञम्sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
उपयन्तिthey approach
उपयन्ति:
TypeVerb
Rootउप-√या (गतौ) धातु
वाजिनःprize-seekers; racers; vigorous ones
वाजिनः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
नित्येin the constant/everlasting (rite)
नित्ये:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
तोकेin the offspring/household
तोके:
अधिकरण
TypeNoun
Rootतोक (प्रातिपदिक)
दीदिवांसम्shining; radiant
दीदिवांसम्:
कर्म (यम् इति)
TypeAdjective
Root√दीदिव्/√दीप् (दीप्तौ) → दीदिवांस् (परिपूर्ण-भूतकृत्, -वांस्)
स्वेin his own
स्वे:
अधिकरण
TypeAdjective/Pronoun
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दमेin the house/home
दमे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिक; ‘गृह/आवास’)