HomeRig VedaMandala 2Sukta 12Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 2.12

Rishi: Gṛtsamada (traditional)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

यस्मान्न ऋते विजयन्ते जनासो यं युध्यमाना अवसे हवन्ते । यो विश्वस्य प्रतिमानं बभूव यो अच्युतच्युत्स जनास इन्द्रः ॥

यस्मा॒न्न ऋ॒ते वि॒जय॑न्ते॒ जना॑सो॒ यं युध्य॑माना॒ अव॑से॒ हव॑न्ते । यो विश्व॑स्य प्रति॒मानं॑ ब॒भूव॒ यो अ॑च्युत॒च्युत्स ज॑नास॒ इन्द्र॑: ॥

yasmān na ṛte vijayante janāso yaṃ yudhyamānā avase havante | yo viśvasya pratimānaṃ babhūva yo acyuta-cyut sa janāsa indraḥ ||

Without whom men do not win; whom, when they struggle, they call for help; who has become the measure and standard of the whole; who makes even the ‘unshaken’ fall—he, O peoples, is Indra.

यस्मा॑त् । न । ऋ॒ते । वि॒ऽजय॑न्ते । जना॑सः । यम् । युध्य॑मानाः । अव॑से । हव॑न्ते । यः । विश्व॑स्य । प्र॒ति॒ऽमान॑म् । ब॒भूव॑ । यः । अ॒च्यु॒त॒ऽच्युत् । सः । ज॒ना॒सः॒ । इन्द्रः॑ ॥यस्मात् । न । ऋते । विजयन्ते । जनासः । यम् । युध्यमानाः । अवसे । हवन्ते । यः । विश्वस्य । प्रतिमानम् । बभूव । यः । अच्युतच्युत् । सः । जनासः । इन्द्रः ॥yasmāt | na | ṛte | vi-jayante | janāsaḥ | yam | yudhyamānāḥ | avase | havante | yaḥ | viśvasya | prati-mānam | babhūva | yaḥ | acyuta-cyut | saḥ | janāsaḥ | indraḥ

यस्मात्from whom
यस्मात्:
अपादान
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Root
ऋतेwithout, except
ऋते:
TypeIndeclinable
Rootऋते
विजयन्तेthey win, are victorious
विजयन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Rootजि (जये)
जनासःpeoples, men
जनासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
युध्यमानाःfighting
युध्यमानाः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootयुध् (सम्प्रहार)
अवसेfor help, for aid
अवसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक)
हवन्तेthey call upon
हवन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Rootह्वे (आह्वाने)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वस्यof all, of the whole
विश्वस्य:
सम्बन्ध
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
प्रतिमानम्counterpart, measure, standard
प्रतिमानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रतिमान (प्रातिपदिक)
बभूवhas become, became
बभूव:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (सत्तायाम्)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अच्युतच्युत्the unmoved who makes (others) fall; the unshaken shaker
अच्युतच्युत्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण इन्द्रस्य)
TypeCompound epithet (Adj./Noun)
Rootअच्युत (कृदन्त-प्रातिपदिक, √च्युत/√च्यु ‘to fall, slip’ with privative अ-) + च्युत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जनासःpeoples, men
जनासः:
कर्तृ (उपवाक्ये/स्तुत्यर्थे ‘जनासः’ = ‘जनाः’)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)