Rig Veda 2.12.10: Mandala 2, Sukta 12, Mantra 10

Sukta 2.12

Rishi: Gṛtsamada (traditional)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यः शश्वतो मह्येनो दधानानमन्यमानाञ्छर्वा जघान । यः शर्धते नानुददाति शृध्यां यो दस्योर्हन्ता स जनास इन्द्रः ॥

Transliteration

yaḥ śaśvato mahy eno dadhānān amanyamānān śarvā jaghāna | yaḥ śardhate nānu-dadāti śṛdhyāṃ yo dasyor hantā sa janāsa indraḥ ||

Translation

Who smote down with his missiles those who long persist in great wrong and in self-will; who does not yield to the violent challenger the ground of victory; who is the slayer of the Dasyu—he, O peoples, is Indra.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देशक (यः… सः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शश्वतः: always, continually
• शश्वतः: अधिकारण (काल) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable/Adverb
• Root: शश्वत् (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)

• मह्ये: greatly, mightily
• मह्ये: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable/Adverb
• Root: महि (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)

• नः: of us, our
• नः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दधानानम्: bearing, placing (upon himself)
• दधानानम्: कर्म (जघान इति क्रियायाः) / विशेष्यः
• Type: Participle
• Root: धा (धातु) → दधान (वर्तमान-कृदन्त)

• अन्यमानान्: thinking (themselves), deeming
• अन्यमानान्: कर्म (जघान) — ‘those who think…’
• Type: Participle
• Root: मन् (धातु) उपसर्गः ‘अन्य-’ (अन्यथा) → अन्यमान (वर्तमान-मध्य-आत्मनेपद कृदन्त)

• छर्वा: the hostile ones (Chárvas/foes)
• छर्वा: कर्म (जघान) — whom he slew
• Type: Noun
• Root: छर्वा (प्रातिपदिक; RV-विशेष शब्द, ‘छर्वन्/छर्व’ = शत्रु/दुष्ट/असुर-प्रकार)

• जघान: slew, struck down
• जघान: क्रिया (कर्तृ: यः = इन्द्रः)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु) → जघान (लिट्)

• यः: who
• यः: सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देशक
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शर्धते: is fierce/presses on (in battle)
• शर्धते: क्रिया (कर्तृ: यः)
• Type: Verb
• Root: शर्ध् (धातु; ‘उत्साह/आक्रमणे’—to be fierce/press on)

• न: not
• न: क्रियानिषेध
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• अनुददाति: gives back, yields
• अनुददाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) उपसर्गः अनु- → अनुददाति

• शृध्याम्: submission, compliance
• शृध्याम्: कर्म (अनुददाति) — what is not yielded
• Type: Noun
• Root: शृध्या (प्रातिपदिक; ‘शृध्या’ = विनय/आज्ञा/समर्पण, also ‘submission/obedience’)

• यः: who
• यः: सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देशक
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दस्योः: of the Dasyu (hostile/impious foe)
• दस्योः: सम्बन्ध (षष्ठी) — of the Dasyu
• Type: Noun
• Root: दस्यु (प्रातिपदिक)

• हन्ता: slayer
• हन्ता: कर्ता (नामरूपेण) — ‘slayer’
• Type: Agent noun
• Root: हन् (धातु) → हन्तृ (कर्तृवाचक कृदन्त)

• सः: he
• सः: कर्ता (मुख्यवाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जनासः: peoples, men
• जनासः: सम्बोधन/प्रशस्ति-सम्बन्ध (इन्द्रस्य स्तुतौ)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक) → जनास् (वैदिक बहुवचन-प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्ता/विषय (सः… इन्द्रः)
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)