HomeRig VedaMandala 2Sukta 12Mantra 14
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 2.12

Rishi: Gṛtsamada (traditional)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

यः सुन्वन्तमवति यः पचन्तं यः शंसन्तं यः शशमानमूती । यस्य ब्रह्म वर्धनं यस्य सोमो यस्येदं राधः स जनास इन्द्रः ॥

यः सु॒न्वन्त॒मव॑ति॒ यः पच॑न्तं॒ यः शंस॑न्तं॒ यः श॑शमा॒नमू॒ती । यस्य॒ ब्रह्म॒ वर्ध॑नं॒ यस्य॒ सोमो॒ यस्ये॒दं राध॒: स ज॑नास॒ इन्द्र॑: ॥

yaḥ sunvantam avati yaḥ pacantaṃ yaḥ śaṃsantaṃ yaḥ śaśamānam ūtī | yasya brahma vardhanaṃ yasya somo yasyedaṃ rādhaḥ sa janāsa indraḥ ||

Who guards the presser of Soma, who guards the cooker of the offering, who guards the chanter, who with his help guards the one who strives to master himself; whose increase is the inspired Word, whose is the Soma, whose is this plenitude—he, O peoples, is Indra.

यः । सु॒न्वन्त॑म् । अव॑ति । यः । पच॑न्तम् । यः । शंस॑न्तम् । यः । श॒श॒मा॒नम् । ऊ॒ती । यस्य॑ । ब्रह्म॑ । वर्ध॑नम् । यस्य॑ । सोमः॑ । यस्य॑ । इ॒दम् । राधः॑ । सः । ज॒ना॒सः॒ । इन्द्रः॑ ॥यः । सुन्वन्तम् । अवति । यः । पचन्तम् । यः । शंसन्तम् । यः । शशमानम् । ऊती । यस्य । ब्रह्म । वर्धनम् । यस्य । सोमः । यस्य । इदम् । राधः । सः । जनासः । इन्द्रः ॥yaḥ | sunvantam | avati | yaḥ | pacantam | yaḥ | śaṃsantam | yaḥ | śaśamānam | ūtī | yasya | brahma | vardhanam | yasya | somaḥ | yasya | idam | rādhaḥ | saḥ | janāsaḥ | indraḥ

यःwho (he who)
यः:
सम्बन्ध/निर्देशक (यः = ‘who’), कर्तृ-सूचक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुन्वन्तम्the one pressing (Soma)
सुन्वन्तम्:
कर्म
TypeParticiple (verbal adjective)
Root√सु (सवने) → सुन्वत् (वर्तमान-कृदन्त, शतृ)
अवतिprotects, helps
अवति:
क्रिया (कर्तृ-सम्बन्धः: इन्द्रः)
TypeVerb
Root√अव् (रक्षणे/पालने)
यःwho
यः:
निर्देशक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पचन्तम्the one cooking (offering)
पचन्तम्:
कर्म
TypeParticiple (verbal adjective)
Root√पच् (पाके) → पचत् (वर्तमान-कृदन्त, शतृ)
यःwho
यः:
निर्देशक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शंसन्तम्the one praising, reciting
शंसन्तम्:
कर्म
TypeParticiple (verbal adjective)
Root√शंस् (स्तुतौ/प्रशंसायाम्) → शंसत् (वर्तमान-कृदन्त, शतृ)
यःwho
यः:
निर्देशक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शशमानम्the zealous/striving one
शशमानम्:
कर्म
TypeParticiple (verbal adjective)
Root√शम् (शमने/शान्तौ) → शशमान (परिपूर्ण/वर्धमान-भावकृदन्त; RV-प्रयोगः ‘striving/zealous’)
ऊतीwith help, by aid
ऊती:
करण (सहाय-रूपेण)
TypeNoun
Rootऊति (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक; ‘help, aid’)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ब्रह्मsacred formulation/prayer
ब्रह्म:
कर्तृ (वाक्ये ‘वर्धनम्’ इत्यस्य विषयः)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)
वर्धनम्increase, strengthening
वर्धनम्:
विधेय/विशेषण-भावः (ब्रह्मणः)
TypeNoun
Rootवर्धन (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक; √वृध् ‘to grow’ से)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमःSoma (pressed drink/deity)
सोमः:
कर्तृ/विषय
TypeNoun
Rootसोम (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इदम्this
इदम्:
निर्देश/विषय
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
राधःbounty, gift, wealth
राधः:
कर्तृ/विषय (फल/दान-रूपम्)
TypeNoun
Rootराधस् (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
वाक्य-समाप्ति/निर्देश (यः… सः…)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जनासःpeople
जनासः:
सम्बोधन/उद्देश्य (हे जनाः = O people)
TypeNoun
Rootजन (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक; RV बहुवचन ‘जनासः’)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ (अवति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootइन्द्र (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)